COVID – 19 အလြန္ ျမန္မာ့စီးပြားေရး အတြက္ အေသးစိတ္ သုံးသပ္ခ်က္ ႏွင့္ တိုးတက္လာ ႏိုင္ေသာ လုပ္ငန္းမ်ား

COVID – 19 အလြန္ ျမန္မာ့စီးပြားေရး အတြက္ အေသးစိတ္ သုံးသပ္ခ်က္ ႏွင့္ တိုးတက္လာ ႏိုင္ေသာ လုပ္ငန္းမ်ား

အခုဆို အလုပ္ေတြျပန္ဖြ င့္ၾကၿပီ၊ ဝန္ထမ္းအင္အား အျပည့္နဲ႔ ျပန္လည္ပတ္ၾကၿပီ၊ ဒါေပမယ့္ လူေတြရဲ႕ Consumer Spending Power အရမ္းနဲေနေသးတယ္။ အလုပ္ေတြက ျပန္လည္ပတ္ေနၾကေပမယ္ ဝယ္လိုအား၊ ေရာင္းလိုအား မမွ်တဲ့ ျပႆနာ လုပ္ငန္းေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ားမွာ ေတြေနရတယ္။

အခု May လကုန္၊ June ေလာက္မွာ စီးပြားေရး နဲနဲျပန္ေကာင္းလာေပမယ့္ လူေတြက ဘာမွန္းမသိတဲ့ အရာတစ္ခုကို ေၾကာက္ၿပီး တစ္ခုခုကို ေစာင့္ေနသလိုမ်ိဳးျဖစ္ေနၾကတယ္။ (အဲ့တာမ်ိဳးေတြက ေနာက္ တစ္လ၊ ႏွစ္လ ဆိုေတာ္ေသးတယ္။ တစ္ႏွစ္ ေလာက္ၾကာမယ္ ဆိုရင္ေရာ…)

လုပ္ငန္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ေၾကာ္ျငာ ေတြ Promotion ေတြ ဖိလုပ္ၾကေပမယ့္ ေရာင္းအားက သိပ္တက္မလာဘူးျဖစ္ေနတယ္လို႔ ေအာ္ေနၾကတယ္။ ဒါေတြက အစပဲ ဆိုေပမယ့္ ၾကာရင္ ထိၾကမွာ။ ေငြအင္အား မတတ္ႏိုင္တဲ့ လုပ္ငန္းအေသးေလးေတြ၊ Bank Loan ေတြနဲ႔ Run ေနတဲ့ လုပ္ငန္းေတြ၊ အႂကြးေတြ ဝိုင္းေနတဲ့ လုပ္ငန္းေတြဆို ႐ြာပတ္ၿပီေလ။

စီးပြားေရးက ႏိုင္ငံတစ္ကာထိတယ္ဆိုပင္မဲ့ ျမန္မာႏိုင္ငံ က 2018~2019 ေလာက္ထဲက စီးပြားေရးသိပ္မေကာင္းၾကေတာ့ အခုဆို ပိုဆိုးတာေပါ့။

(ကြၽန္ေတာ့ အျမင္ေလးေတြ ေျပာၾကည့္ ပါမယ္…)

SME ေလာက

စီးပြားေရး ထိၿပီ Recession / Depression ျဖစ္ၿပီဆိုရင္ ႏိုင္ငံတစ္ကာမွာ လုပ္ငန္းေတြက Online ေပၚတက္လာၾကတယ္။ Great Recession ျဖစ္ခဲတဲ့ 2007-2009 မွာဆိုရင္လဲ ဥပမာေတြအမ်ားႀကီးရွိခဲတယ္။ လုပ္ငန္းအႀကီးစားေတြက ဝန္ထမ္းေတြေလွ်ာ၊ ဆိုင္ခြဲေတြေလွ်ာၿပီး Online ေပၚမွာ ဆက္ Run လာခဲ့တယ္။ တစ္ဖက္မွာလဲ WhatsApp တို႔၊ Groupon တို႔၊ Uber တို႔လို Online ေပၚအေျခခံတဲ့ Startup ေတြ အဲ့ေတာအတြင္းမွာ ေပၚလာခဲ့တယ္။

အခု COVID ကာလမွာလဲ ႏိုင္ငံတစ္ကာမွာ အၿပီး ပိတ္သြားတဲ့ လုပ္ငန္းေတြ သိန္းဂဏန္းရွိတယ္လို႔ ေျပာၾကတယ္။ လုပ္ငန္းေတြ Online ေပၚပိုေရာက္ကုန္တယ္။ ဒီလထဲမွာဆို ZARA ကဆိုင္ခြဲေပါင္ 1200 ေက်ာ္ပိတ္ၿပီး Online မွာအာ႐ုံထားမယ္ ၊ Starbucks ဆိုရင္ ဆိုင္ 400 ေက်ာ္ကိုပိတ္ၿပီး Pickup ပဲေပးေတာ့မယ္ လုပ္လာၿပီ။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာေတာ့ နဲနဲထူးဆန္းတယ္ Online ေပၚမွာ Business ကို Run မွာထက္ Online မက်တစ္က်ေလးေတြျဖစ္လာတယ္။ (ဥပမာ။ ။ Zoom နဲ႔ Meeting လုပ္တယ္ ၿပီးေတာ့ အျပင္မွာ ျပန္ေတြ႕ၿပီး Cash နဲ႔ ေငြေခ်တယ္ 🙂 ) ထားလိုက္ပါေတာ့ အနဲနဲ အမ်ားေတာ့ လုပ္ငန္းေတြ Online ေရာက္လာ တယ္ေပါ့။ E-Commerce Website ေတြ Mobile App ေတြလုပ္လာတယ္။

တစ္ကယ္ေတာ့ Online ေပၚမွာ တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္လုပ္ႏိုင္မွ အျပင္က Operation cost ကို ေလွ်ာႏိုင္မွာ။ ႐ိုး႐ိုး Standalone Software ေတြထက္ Cloud Application ေတြသုံးဖို႔လိုလာၿပီ။ Data ေတြကို စက္တစ္လုံးထဲမွာ ထားမွာထက္ Cloud ေပၚမွာရွိမွ ႐ုံးကလူေတြ ဘယ္ေနရာေရာက္ေရာက္ လွမ္းသုံး လို႔ရမွာ etc etc ေပါ့။ ျမန္မာျပည္က စီးပြားေရးသမားေတြက အဲ့အပိုင္းေတြဘက္ အရမ္းမလွည့္ႏိုင္ေသးဘူး။

Online Shop ေလာက

ေနာက္တစ္ခုက COVID အၿပီးကာလမွာ FB Online Shop ေတြ အမ်ားႀကီး ေပၚလာတယ္ဆိုတာ အားလုံးအသိေပါ့။ ဒီလို႔ေလးေတြေပၚလာတာ သုံးစြဲသူေတြအတြက္ေတာ့ေကာင္းတယ္ ဒါေပမယ့္ အျပင္မွာ ဆိုင္ဖြင့္ထားတဲ့ဆိုင္ေတြ Shopping Mall ထဲက Fashion အက်ီဆိုင္ေတြေတာ့ ထိမွာပဲ။ (သူတို႔ကိုယ္တိုင္လဲ Online ေရာင္းေပမယ့္ အိမ္ခန္းထဲ ထိုင္ေရာင္းေနတဲ့သူနဲ႔ cost ဘယ္ယွဥ္ႏိုင္မလဲ။)

အခုေနာက္ပိုင္းေပၚ လာတဲ့ Online Shop ေတြကို ၾကည့္ရင္ Source ကေနသြင္းဖို႔ေနေနသာသာ Wholesale အေနယူတာေတာင္ မဟုတ္ေတာ့ပဲ အခ်င္းခ်င္းျပန္လွည့္ယူၿပီး Re-sell လုပ္တာေတြ၊ Order ေကာင္တာေတြက ပိုမ်ားတယ္။

အဲ့ေတာ့ ပစၥည္းတစ္ခုရဲ႕ တန္ဖိုးဟာ က်မသြားပဲ ေနာက္ဆုံး ဝယ္တဲ့ Customer လက္ထဲေရာက္ရင္ ေစ်းေတြပိုမ်ားသြားတာေပါ့။ (တစ္ကယ့္ေစ်းကြက္ထဲမွာ ယွဥ္ၿပိဳင္ၿပီး ထုတ္လုပ္၊ တင္သြင္း ေရာင္းခ် ၾကတာမဟုတ္ပဲ ဒီပစၥည္းေတြကိုပဲ လွည့္ေရာင္းေနၾကတာေျပာတာ)။ ကြၽန္ေတာ့ Personally စိတ္ထဲ အျမင္ကေတာ့ အခုေပၚလာတဲ့ FB Online Shop ေတြရဲ႕ 30 ~ 50 % ဟာ ေနာင္ ၁ ႏွစ္ ၂ ႏွစ္ အတြင္းမွာရပ္သြားၿပီး က်န္ေနတဲ့ အထဲက less than 2% ေလာက္ကပဲ Strategy ေကာင္းရင္ အႀကီးႀကီးေအာင္ျမင္လာလိုက္မယ္ လို႔ျမင္ေနတယ္။

အိမ္ၿခံေျမ ေလာက

အိမ္ၿခံေျမ ေလာက ဆိုရင္လဲ ေသြးေအးေနတာၾကာေနရတဲ့ ထဲမွာ COVID ေၾကာင့္ ေတာ္ေတာ္ၿငိမ္သြားတယ္။ အဝယ္ေစ်းကြက္မွာ ေစ်းပိုက်မလားဆိုၿပီးထိုင္ေစာင့္ေနတဲ့လူေတြက ပိုမ်ားတယ္။ Condo ေတြ ဆိုရင္ 2020 ႏွစ္ကုန္၊ 2021 ထဲမွာ ၿပီးမဲ့တိုက္ေတြ အမ်ားႀကီးပဲ အၿပိဳင္ေရာင္းၾကရေတာ့မယ္။

အငွားေစ်းကြက္ကေတာ့ High-end Rental ေစ်းေတြေတာ္ေတာ္ က်သြားေပမယ့္ Low-end ႐ိုး႐ိုးတိုက္ခန္းေလးေတြေတာ့ အရင္အတိုင္းပဲ။ Buy-to-Let (ဝယ္ၿပီးျပန္ငွားစားမွာေတြ) Bank အတိုးႏွင့္ယွဥ္လိုက္ရင္ သိပ္မကိုက္ေတာ့ဘူး။

အိမ္ၿခံေျမ ေလာကမွာ အခုေနာက္ပိုင္း ေခတ္စားလာတာေတာ့ ေျမကြက္ 40×60 / 60×60 ေလာက္ထဲမွာ Architect ေကာင္းေကာင္းရွာ Design အလမ္းနဲ႔ အိမ္လွလွေလးေတြေဆာက္ၿပီးေရာင္းတာပဲ။ ေျမကို 1000 ပတ္ဝန္းက်င္ရွာဝယ္ (ေျမာက္ဒဂုံေလာက္မွာ)၊ 1000~1500 နဲ႔ ကန္ထ႐ိုက္အပ္၊ အခ်ိန္ ၁ ႏွစ္ေလာက္ရင္းရင္ 500+ ေလာက္အသာေလးျမတ္တယ္ဆိုပဲ 🙂

COVID ေၾကာင့္ ေျမေတြ၊ တိုက္ခန္းေတြေရာင္းရခက္ေပမယ့္ ေဆာက္ၿပီးေရာင္းတဲ့ လူေတြအတြက္ေတာ့ COVID ကာလမွာ ေဆာက္ထားရင္ေတာ့ အလုပ္ျဖစ္မယ္ထင္တယ္။

စားေသာက္ဆိုင္ ေလာက

COVID ကာလမွာ ေရာင္စုံ Delivery service ေတြက စားေသာက္ဆိုင္ေတြဖြင့္မရေတာ့ ကယ္တင္ သေယာင္ေယာင္ရွိေပမယ့္ ေရာင္စုံ Deli ေတြထဲက နာမည္ႀကီး Deli ဆိုရင္ ဆိုင္ဘက္က 30% အထိယူတယ္၊ ငါနဲ႔ မ Join ရင္ မင္းစီးပြားပ်က္မယ္ဆိုတဲ့ အထာနဲ႔ဆိုေတာ့ အခုအသံေတြထြက္လာၿပီ။ အစားအေသာက္ တစ္ပြဲမွာ 30% အျမတ္တင္ထားတာမဟုတ္ရင္ အရင္းထဲကေပးရေတာ့ ဆိုင္ငွားခေတြ၊ ဝန္ထမ္းဖိုးေတြနဲ႔ ေရရွည္မွာေတာ္ေတာ္ struggle လုပ္ရမယ္လို႔ေအာ္ေနၾကတယ္။

Travel & Tour ေလာက

Travel & Tour ေလာက ကေတာ့ 2017 ေလာက္ကစၿပီး 2019 ေလာက္မွာ ျမန္မာျပည္မွာေရာ ႏိုင္ငံတကာမွာေရာ အရမ္း Booming ျဖစ္လာတယ္။ Visa ကင္လြတ္ခြင့္ေတြေၾကာင့္ပါမယ္၊ Social media မွာ ပလူျပန္ေနတဲ့ ပုံေတြေၾကာင့္ပါမယ္ လူေတြက ပိုသြားလာၾကတယ္။ အခု COVID ထိေတာ့ ပညာရွင္ေတြေျပာစကားအရဆိုရင္ 2022 ~ 2023 ေလာက္မွ အရင္ 2019 Level ေလာက္ျပန္ေရာက္မွာ။

မသြားမျဖစ္သြားရတဲ့ Business Traveller ေတြေလာက္ပဲ ဒီႏွစ္ထဲ မွာ ျပန္ဖြင့္ရင္ သြားၾကမွာ။ Normal Traveller ေတြကေတာ့ အခ်ိန္ယူအုံးမယ္လို႔ေျပာေနၾကတယ္။ (ဟုတ္တယ္ေလ ခရီးအရမ္းသြားခ်င္ေနေပမဲ့ Risk ယူၿပီး Mask ေတြအုပ္ၿပီး ခရီးမသြားခ်င္ၾကဘူး)။ Local Tour မဟုတ္ပဲ Outbound / Inbound Tour လုပ္တဲ့လူေတြဆို ႏွစ္နဲ႔ခ်ီၿပီးထိၿပီ။

IT ေလာက အေၾကာင္းေတာ့ မေျပာေတာ့ဘူး 😅😅

အဲ့ေတာ့ စီပြားေရးလုပ္ငန္းေတြ Fully Recovery ျပန္ျဖစ္ဖို႔ ဘယ္ေလာက္ေစာင့္ရမလဲ ??

တစ္ခ်ိဳ႕က စီးပြားေရးက ” V ” shape လိုမ်ိဳး က်ၿပီးခ်က္ခ်င္းျပန္တက္ႏိုင္တယ္ဆိုၾကတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕က ” W ” တစ္ခ်ိဳ႕က ” U ” အမ်ိဳးမ်ိဳးေျပာၾကတယ္။ ႏိုင္ငံတကာက ပညာရွင္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားရဲ႕ Predictions အရဆိုရင္ Recovery က ၁ ႏွစ္ ကေန ၅ ႏွစ္ ေလာက္ၾကာမယ္လို႔ မွန္းၾကည့္လို႔ရတယ္။ (Sector တစ္ခုနဲ႔ တစ္ခုေတာ့ ကြာမွာေပါ့)။

ေသခ်ာတာကေတာ့ အခုအခ်ိန္က စီးပြားေရးကို က်စ္က်စ္လစ္လစ္နဲ႔ သြက္သြက္လက္လက္ သြားရမယ့္အေနအထားလို႔ ျမင္ပါတယ္။

PS: အေပၚမွာေျပာခဲတာေတြအကုန္လုံးကေတာ့ ပတ္ဝန္းက်င္မွာျဖစ္ပ်က္ေနတာေတြနဲ႔ ေျပာေနတဲ့ အေပၚအေျခခံၿပီး ကြၽန္ေတာ္သုံးသတ္ၾကည့္တာပါ။ မွားေကာင္းမွားႏိုင္ပါတယ္။ လြတ္လပ္စြာ သေဘာထားကြဲလြဲႏိုင္ပါတယ္။ မည္သည့္စီးပြားေရးကိုမွလဲ ထိခိုက္လို စိတ္မရွိပါ။

Kyaw Thura(ygnKK)
ေလးစားစြာျဖင့္ ခရစ္ဒက္ ……Kyaw Thura (ygnKK)
14/06/2020

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

11 − 3 =