ကမာၻ တဝွမ္း ေရာက္ေလရာ အရပ္မွာ အမွန္တရားမ်ား ေဖာ္ထုတ္ သြားတဲ့ ကိုရိုနာ ဗိုင္းရပ္စ္

၁၉၁၈ ေနာက္ပိုင္းတြင္ အမ်ိဳးသမီး မ်ားသည္ ေကာ့ဆက္ေခၚ အက်ႌ ကိုယ္က်ပ္ ႏွင့္ ဂါဝန္ပြႀကီး မ်ား ဝတ္ဆင္ၾကျခင္း မရွိၾကေတာ့ေပ။ ထိုနည္းတူ အမ်ိဳးသားမ်ားသည္ ဦးထုပ္ ရွည္ ႀကီးမ်ား ေခါင္းတြင္ ေဆာင္းသည့္ ဓေလ့ကိုလည္း တေျဖးေျဖး ႏွင့္ စြန႔္လႊတ္လာၾကသည္။ ထိုအရာႏွစ္ခု စလုံးသည္ အဆင္မေျပလွသည့္အျပင္ တန္ဖိုး အား ျဖင့္လည္း ႀကီးျမင့္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ စစ္ပြဲကာလ အတြင္း အေျခအေနႏွင့္ လိုက္ေလ်ာညီေထြ ရွိမည့္ အဝတ္အစားမ်ား ဝတ္ဆင္ခဲ့ၾကရၿပီးေနာက္ အထာမက်ေတာ့ဟု သေဘာေပါက္ လာၾကၿပီး စြန႔္လႊတ္ လာ ခဲ့ျခင္းလည္း ျဖစ္သည္။

ေကာ္႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္အလြန္ ကာလတြင္ ေကာ့ဆက္ ႏွင့္ ဦးထုပ္မ်ားလို မည္သည့္ အရာ မ်ားကို စြန႔္လႊတ္လာၾကေပမည္နည္း။ အခ်ိဳ႕အရာမ်ားသည္ သိသာထင္ရွားလြန္းလာသျဖင့္ အလြယ္တကူ ခန႔္မွန္း၍ ရေပသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ အြန္လိုင္း ေရွာ့ပင္းသည္ လွ်င္ျမန္စြာ က်ယ္ျပန႔္လာၿပီး ေဈးဆိုင္မ်ားႏွင့္ ေရွာ့ပင္းစင္တာ မ်ား ဆုံးခန္း တိုင္ သြားေပေတာ့မည္။ ဝန္ထမ္းမ်ားအား အိမ္မွ အလုပ္ခိုင္းျခင္းသည္ ထိေရာက္မႈ ရွိေၾကာင္း သိျမင္လာၾကသျဖင့္ ႐ုံးခန္းေနရာ ငွားရမ္းရမည့္ စရိတ္ကို ေလ်ာ့ႏိုင္သမွ် ေလ်ာ့ခ်လာၾကေတာ့မည္ ျဖစ္သည္။ ထိုအခါ ႐ုံးအေဆာက္အဦး မ်ား လိုအပ္မႈသည္ ေရွာ့ပင္း စင္တာ မ်ား ထက္ပင္ က်ဆင္း လာေပေတာ့မည္။ တဖက္တြင္လည္း အသိလိမၼာ အတုအေယာင္ မ်ားက လူသားမ်ားေနရာတြင္ အစားထိုး လာရန္ ရွိေနျပန္သည္။

အေမရိကားတြင္ က်န္းမာေရး ဝန္ေဆာင္ခ မ်ားကိုလည္း စီစစ္လာၾကေပဦးမည္။ ေဆးခန္း ေဆး႐ုံ မ်ားသို႔ သြားေရာက္ ျပသျခင္းမ်ား သိသိသာသာ ေလ်ာ့က်သြားမည္ ျဖစ္သျဖင့္ မလိုအပ္ပဲ ေဆးစစ္ ေနမႈမ်ားသည္ ကုန္က်စရိတ္ သာ တိုးလာေၾကာင္း ထြက္ေပၚလာေတာ့မည္ ျဖစ္သည္။ ကိုဗစ္-၁၉ သည္ “why not” ဆိုသည့္ ႏိုင္ငံတကာ ခရီးသြား လာမႈမ်ား ကိုလည္း အဆုံးသတ္သြားေစႏိုင္သည္။ ခရီးသြားမ်ားအဖို႔ ႏွစ္ပတ္ၾကာ ကြာရန္တင္း အႏၲရာယ္ႏွင့္ ရင္ဆိုင္ရမည့္ အေရး အျပင္ မိမိသြားသည့္ ေနရာမွာ ႐ုတ္ျခည္း ဆိုသလို ေလာ့ေဒါင္း က် သြားမည္ ကိုလည္း စိုးရိမ္လာရ၍ ျဖစ္သည္။

အားလုံးထဲတြင္ ႀကီးမားစြာ သက္ေရာက္မႈ ရွိလာႏိုင္သည္က ႏိုင္ငံေရး ဖက္တြင္ ျဖစ္သည္။ ေနာက္ေၾကာင္းျပန္ၾကသည့္အခါ ေကာ္႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ ေရာဂါကိုပင္ အမွန္တရား ေဖၚထုတ္ေသာ ဗိုင္းရပ္စ္ truth virus ဟု တင္စား ေခၚဆိုလာၾကဖြယ္ရွိသည္။ ဤသည္မွာလည္း ဗိုင္းရပ္စ္ ပ်ံ႕ႏွံ႔ရာ ေနရာ တိုင္း ရွိ အစိုးရမ်ား၊ လူ႔အဖြဲ႕ အစည္းမ်ား ႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာ အသင္းအဖြဲ႕မ်ား ႏွင့္ ပတ္သက္၍ တိမ္ျမဳပ္ေနေသာ အမွန္တရား မ်ား ရွာေဖြ ေဖၚထုတ္ ျပသြားႏိုင္ျခင္း ေၾကာင့္ ပင္ ျဖစ္သည္။

ရွီက်င့္ဖ်င္၏ တေသြးတသံတမိန႔္ေအာက္ရွိ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ အစိုးရသည္ အမွန္တရား ကို ဖုန္းကြယ္ထားမည္ ဆိုသည္ကို ကြၽႏုပ္တို႔ အၿမဲလို သိထားၿပီး ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ ကြၽႏုပ္တို႔ ေတြးမထားမိသည္က ၂၀၀၃ ခုႏွစ္တြင္ SARS ႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး အေတြ႕အႀကဳံမ်ား ရွိခဲ့ပါလွ်က္ႏွင့္ ဝူဟန္ရွိ ပါတီေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ အလားတူ ဗိုင္းရပ္စ္မ်ိဳး ၎တို႔ ထံ ေရာက္လာသည္ကို အဘယ္ေၾကာင့္ ဖုံးကြယ္ၿပီး ဆရာဝန္မ်ား ကို အသံတိတ္သြားေအာင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကသနည္း ဆိုသည္ပင္ျဖစ္သည္။ ထိုအထဲတြင္ ကြၽႏုပ္တို႔ အားလုံးကို အသက္ေပး၍ သတိေပးသြားခဲ့ေသာ ေဒါက္တာ လီ ဝင္လွ်မ္း လည္း ပါရွိသည္။ သူသည္ ယခုအခါ အသိတရား ရွိေသာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံသား မ်ား အတြက္ သူရဲေကာင္း တဦး ျဖစ္လာခဲ့ေပၿပီ။ သို႔ေသာ္ ပါတီအဖို႔ကား ဝူဟန္ကို ပိတ္ဆို႔ရန္ ေနာက္က်ခဲ့သည့္ အမွားႀကီးကို က်ဴးလြန္ခဲ့သူ သမၼတ ရွီ ကိုပင္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံသားမ်ားႏွင့္ ျပင္ပကမာၻမွ သူရဲေကာင္း အျဖစ္ ခ်ီးၾကဴးေစခ်င္ၾက သည္။

အမွန္တရား ဗိုင္းရပ္စ္သည္ တ႐ုတ္ၿပီးေနာက္ ကမာၻ႔က်န္းမာေရး အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ႀကီး ရွိရာ ေရာက္ရွိလာၿပီး ဥကၠဌ ျဖစ္သူ တီဒ႐ိုစ္ အက္ဟာႏြန္ ေဂဘရီေရးဆပ္စ္ ၏ တ႐ုတ္အေပၚ ခခယယ လုပ္ေနမႈကို ေဖၚထုတ္ခဲ့ျပန္သည္။ ၎က တ႐ုတ္၏ ‘ပြင့္လင္းျမင္သာရွိသည္’ ဆိုကာ ထုတ္ေဖၚခ်ီးၾကဴးခဲ့သည့္အျပင္ တိုင္ဝမ္သည္ ေရာဂါ ကူးစက္ပ်ံ႕ပြားသည့္ေနရာ ႏွင့္ လြန္စြာ နီးကပ္ၿပီး စိတ္မခ်ရသည့္ အေနအထား ရွိေနေသာ္ျငားလည္း တ႐ုတ္၏ ေတာင္းဆိုခ်က္ကို နာခံၿပီး ဗိုင္းရပ္စ္ အေရး ညႇိႏႈိင္းေဆြးေႏြးမႈမ်ားမွ ဖယ္ထုတ္ျပစ္ခဲ့သည္။ ဇန္နဝါရီ ၁၄ ရက္ေန႔တြင္ ေကာ္႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္သည္ လူ အခ်င္း ခ်င္း ထံ ကူးစက္မႈ မရွိေၾကာင္း ‘တ႐ုတ္ အာဏာပိုင္မ်ား’ က ရွာေဖြေတြ႕ရွိခဲ့သည္ဟု တြစ္တာမွ ေရးသားလာခဲ့ျပန္သည္။ သူ ေျပာသည္ကို မမွန္ဟုေတာ့ ေျပာ၍မရေပ။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ထိုသို႔ ကူးစက္ႏိုင္ေၾကာင္း ကို စုံစမ္း ေဖၚထုတ္ရန္ ေတာင္းဆိုခဲ့ၾကသည့္ ဆရာဝန္မ်ားကို အသံတိတ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ ခဲ့ၾကၿပီး ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ပင္။

ဗိုင္းရပ္စ္သည္ အီရန္သို႔ ေရာက္ရွိသြားခဲ့ျပန္သည္။ ထိုႏိုင္ငံရွိ ဘာသာေရး တယူသန္ဝါဒ ကိုလည္း ေဖၚထုတ္လာခဲ့သည္။ ႏိုင္ငံအႏွံ႔ မွ ဘုရားဖူးမ်ားအား သယ္ေဆာင္လာေသာ ဘတ္စ္ကားမ်ား ရာႏွင့္ခ်ီ၍ ဝင္ေရာက္ လာေနမႈကို ရပ္ဆိုင္းျပစ္ရန္ အီရန္ ေခါင္းေဆာင္မ်ားက ျငင္းပယ္ခဲ့ၾကသည္။ ထိုဘုရားဖူးမ်ားက ေန႔ေရာ ညပါ တဦးႏွင့္ တဦး တိုးေဝွ႔ပူးကပ္ေနခဲ့ၾကသည္။ ထိုသို႔ လူစုလူေဝးႀကီးအား ဗိုင္းရပ္စ္ သည္ ၎၏ မ်ိဳးဆက္မ်ား ျဖန႔္ျဖဴးရာ ယႏၲရား ႀကီး အျဖစ္ အသုံးခ်ရန္ လြန္စြာ မ်က္စိက်လာခဲ့သည္။ အစိုးရ အရာရွိမ်ား တဦးၿပီး တဦး ဖ်ားနာကာ ေသေကာင္ေပါင္းလဲ ျဖစ္လာေနခ်ိန္တြင္ပင္ ဝတ္ေက်ာင္းေတာ္မ်ားသည္ ေရာဂါ ကူးစက္ခံရမည့္ေနရာ မဟုတ္ ကူးစက္သူမ်ားကို ကုစားေပးရာ ေနရာ ျဖစ္သည္ဟူေသာ အေျပာအဆိုမ်ား ႏွင့္ အတိုက္အခံ ျငင္းခုံ၍ ေကာင္းေနၾကဆဲပင္ ျဖစ္သည္။ ထို႔ေနာက္ အရာအားလုံးမွာ ေနာက္က်သြားခဲ့ရၿပီ ျဖစ္သည္။

အီတလီတြင္ေတာ့ ဗိုင္းရပ္စ္က အေသအေၾက တိုက္ခိုက္လာခဲ့သည္။ အီတလီသည္ ထူးထူးျခားျခား က်န္းမာေနၾကေသာ သီးသန႔္ လူတန္းစား ႏွင့္ ထူးထူးျခားျခား က်န္းမာေရး ခ်ိဳ႕တဲ့ေနၾကသည့္ အမ်ား ျပည္သူတို႔ ေရာေႏွာေနသည့္ နယ္ေျမႀကီး ျဖစ္ေနေသာ ေၾကာင့္ပင္ျဖစ္သည္။ အီတလီ မွ ၎ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ လူ႔သက္တမ္းသည္ အေမရိကန္ထက္စာလွ်င္ ငါးႏွစ္ ပိုမ်ားေၾကာင္း အၿမဲလို ႂကြားဝါေလ့ရွိသည္။ အစားအေသာက္ ကို ဆင္ဆင္ျခင္ျခင္ စားသုံးျခင္း၊ မိသားစု ဝင္မ်ား ေဖးမကူညီမႈရွိျခင္း ႏွင့္ ျပင္ပ တြင္ ေနရသည္ကို ႏွစ္သက္ျခင္းမ်ား ေၾကာင့္ လည္း ျဖစ္သည္။ ဗိုင္းရပ္စ္သည္ အသက္ႀကီးရင့္သူမ်ား ကို ပို၍ ဒုကၡေပးတတ္သည့္ သေဘာသဘာဝေၾကာင့္ အီတလီတြင္ ေသဆုံးႏႈန္းသည္ ျမင့္မားလာဖို႔ ျဖစ္လာရသည္။ ထိုသို႔ အေနအထားတြင္ သက္ႀကီး ေဂဟာမ်ားရွိ ဖ႐ိုဖရဲ ႏိုင္လွေသာ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္ မႈမ်ား ေၾကာင့္ ပို၍ ဆိုးဝါးသြားခဲ့ရသည္။

အီတလီ ရွိ ဝန္ႀကီးမ်ား၊ ေဒသႏၲရ အရာရွိႀကီးမ်ား၊ အဆင့္ျမင့္ အစိုးရ အရာရွိႀကီးမ်ား ႏွင့္ ေလးကန္ဖင့္ႏြဲ႕ရာတြင္ နာမည္ႀကီးလွေသာ တရားသူႀကီးမ်ား သည္ အျခားတန္းတူ ႏိုင္ငံမ်ားထက္ ပို၍ လစာမ်ား တနင့္တပိုး ရရွိေနၾကသည္။ သို႔ေသာ္ အီတလီ ဆရာဝန္မ်ား အဖို႔ မစို႔တပို႔မွ်သာ ရရွိခဲ့ၾကသည္။ ႏိုင္ငံေျမာက္ပိုင္းရွိ က်န္းမာေရး ဌာနမ်ားသည္ လြန္စြာ အဆင္ျမင့္ ေကာင္းမြန္လွေသာ္လည္း ေတာင္ပိုင္းရွိ ေဆး႐ုံမ်ားႏွင့္ သက္ႀကီးေဂဟာမ်ားတြင္ ဆရာဝန္မ်ား၊ သူနာျပဳမ်ားသည္ ႀကိဳးစား လုပ္ကိုင္ေလ့ရွိၾကေသာ္လည္း ၎တို႔အား ကူညီရမည့္ လက္ေထာက္မ်ား၊ ဝန္ထမ္းမ်ားႏွင့္ ပညာရွင္မ်ားသည္ အလုပ္မလာလည္း ျပဳတ္ရန္မရွိသည္ကို သိေနၾကသျဖင့္ အမ်ားစုက ပုံမွန္ အလုပ္ဆင္းေလ့ မရွိၾကေပ။

အလုပ္လက္မဲ့ ႏႈန္း ျမင့္မားေနေသာ အီတလီ ေတာင္ပိုင္းတြင္ ထိုကဲ့သို႔ေသာ အလုပ္ေကာင္းမ်ားကို ေဒသတြင္းရွိ က်န္းမာေရး က႑ အား ကိုင္တြယ္ရသည့္ ႏိုင္ငံေရး သမားမ်ားသည္ နီးစပ္ရာ ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္းမ်ား ႏွင့္ ၎တို႔အား ေထာက္ခံသူမ်ားကိုသာ ေခၚယူ ခန႔္အပ္ေလ့ ရွိၾကသျဖင့္ က်ဥ္းထဲက်ပ္ထဲ ေရာက္လာခ်ိန္တြင္ ဆရာဝန္မ်ား အတြက္ အားကိုးရသူမ်ား ျဖစ္မလာခဲ့ေပ။ ေနာက္ပိုင္း ႏိုင္ငံေရး သမားမ်ား ႏွင့္ ၎တို႔ နီးစပ္ရာမ်ားက ရသေလာက္ အပိုင္စီးထားၾကျပန္သျဖင့္ အသက္ရႉစက္မ်ားလည္း မ်ားမ်ားစားစား မက်န္ေတာ့ျပန္ေပ။

Foto Claudio Furlan – LaPresse
10 Marzo 2020 Brescia (Italia)
News
Tende e strutture di emergenza degli Spedali Civili di Brescia per l emergenza coronavirus
Photo Claudio Furlan/Lapresse
10 March 2020 Brescia (Italy)
Tents and emergency structures of the Civil Hospitals of Brescia for the coronavirus emergency

တကမာၻလုံးတြင္ ေသဆုံးမႈႏႈန္း ၈၀,၀၀၀ ေက်ာ္ ျဖင့္ အျမင့္ဆုံး ေရာက္ေနၿပီ ျဖစ္ေသာ အေမရိကား တြင္ ဗိုင္ရပ္စ္သည္ သိသာ လြယ္သည့္ အမွန္တရား ႏွစ္ခုကို အလြယ္တကူပင္ ေဖၚထုတ္ေပးသြားခဲ့သည္။ ပထမတခုကား အေမရိကန္သည္ တေပါင္းတစည္း တည္း ရွိေနျခင္း မဟုတ္ပဲ ဖက္ဒေရးရွင္းမွ်သာ ဆိုေသာ အခ်က္ပင္ ျဖစ္သည္။ လူထု က်န္းမာေရး အတြက္ အဓိက တာဝန္ရွိေနသူမ်ားသည္ ျပည္နယ္ အစိုးရမ်ား ျဖစ္ေန၍ မူဝါဒမ်ားက တေက်ာင္းတဂါထာ တ႐ြာတပုဒ္ဆန္း ဆိုသလို ျဖစ္ေနသည္။

ေနာက္ထပ္ အမွန္တရား တခုကား သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန႔္ ၏ ရန္သူေတာ္မ်ားက သူ႔တြင္ရွိ မ်ားစြာေသာ အျပစ္မ်ားကို တိုက္ခိုက္ေနရ႐ုံ ျဖင့္ အားရ တင္းတိမ္ျခင္း မရွိပဲ အနည္းငယ္မွ်ေသာ ေကာင္းျခင္း မ်ားကိုပင္ မညႇာမတာ တိုက္ခိုက္ေနၾကသည္ ဆိုေသာ အခ်က္ျဖစ္သည္။ သူ႔တြင္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံထဲ အထိ တိုးဝင္ေနေသာ supply chains မ်ား၏ အႏၲရာယ္အား သိျမင္လာမႈ ႏွင့္ မိုးထိ ေရာက္ေနေသာ အေကာင္းျမင္မႈ မ်ား ရွိေနျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။

ကာကြယ္ေဆးသည္သာ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္တခု အျဖစ္ ရွိေနသည့္ အနာဂတ္ကို ရင္ဆိုင္ရာတြင္ အေကာင္းျမင္မႈ ဆိုသည္က အလြန္အကြၽံ လိုအပ္ေနသည့္ ကုန္ပစၥည္းမ်ိဳးလို ျဖစ္လာေနရသည္ မဟုတ္ပါေလာ။ (ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ႀကိဳးစားေနခဲ့ၿပီး ျဖစ္ေသာ္လည္း ယခုအခ်ိန္အထိ HIV ႏွင့္ အသည္းေရာင္ အသားဝါ (C) အတြက္ ကာကြယ္ေဆးက ထြက္ေပၚ မလာခဲ့ေသးေပ)။ ထို႔အတြက္ ေလာ့ေဒါင္းအား အၿပီးအပိုင္ ေခ်ဖ်က္ႏိုင္မည့္ ေရာဂါပိုးအား ခံႏိုင္စြမ္း ရွိသည့္ လူအုပ္ႀကီး herd immunity ျဖစ္လာႏိုင္သည့္ ေဆးေပၚေပါက္ေရးသာ တခုတည္းေသာ အားထားရာ ျဖစ္ေနသည္။

ကပ္ဆိုးႀကီး အလြန္၌ ႏိုင္ငံေရး အရ ႐ိုက္ခတ္ လာႏိုင္မႈမ်ားသည္ ယခုကပင္ သိသာေနၿပီ ျဖစ္သည္။ အီးယူသည္ အားေပ်ာ့ ခ်ိနဲ႔သြားၿပီ ျဖစ္သည္။ ျပန္လည္ နလံထူလာစရာပင္ အေၾကာင္းမျမင္ေတာ့ေပ။ ဗိုင္းရပ္စ္ ၏ ၿခိမ္းေျခာက္မႈ ခံလာရသည္ႏွင့္ နယ္ျခားမ်ားကို ညတြင္းခ်င္းလိုလို ပိတ္ျပစ္ခဲ့ၾကသည့္ အီတလီ သည္လည္း အီးယူ၏ အကူအညီကို လည္တဆန႔္ဆန႔္ ႏွင့္ ေမွ်ာ္ခဲ့ေသာ္ျငားလည္း ေရာက္မလာခဲ့ေပ။ ထိုအစား ပစၥည္းမ်ား ေထာက္ပံ့လာေသာ တ႐ုတ္ ႏွင့္ ႐ုရွားကိုသာ ခ်ီးမြမ္းခဲ့ၾကရသည္။ ေဆးပစၥည္းမ်ား သယ္ေဆာင္လာေသာ ႐ုရွား စစ္ထရပ္ကားမ်ား မီလန္ၿမိဳ႕တြင္းသို႔ ဝင္ေရာက္လာသည့္ အခါ လက္ခုပ္ လက္ဝါး တီးျပခဲ့ၾကသည္။ သို႔ေသာ္ ပစၥည္း ပစၥယာ မျပည့္စုံေသာ ႐ုရွား ေဆး႐ုံမ်ားတြင္ အလြန္အမင္း လိုအပ္ေနသည့္ အခ်ိန္တြင္ေတာ့ ပူတင္ အား အရိပ္လို ေျခာက္လွန႔္ခံရဖို႔ ရွိေနေပသည္။

တ႐ုတ္၏ ေအာင္ျမင္မႈမ်ားက တံလွ်ပ္သဖြယ္ပင္ ျဖစ္သည္။ တိုင္ဝမ္၊ ေဟာင္ေကာင္၊ စကၤာပူ ႏွင့္ ေတာင္ကိုရီယား ႏိုင္ငံမ်ား သည္ လူမ်ား၏ အိမ္တံခါးမ်ားကို အတင္းလိုက္လံ ပိတ္ဆို႔စရာ မလိုပဲ ႏွင့္ ဗိုင္းရပ္စ္ကို ထိန္းခ်ဳပ္လာႏိုင္ခဲ့ၾကသည္။ ထိုအခ်က္ကို ကမာၻတဝွမ္းလုံး ေတြ႕ျမင္သိရွိခဲ့သည့္အျပင္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံတြင္းရွိ ပညာတတ္ အသိုက္အဝန္းကလည္း လက္ခံခဲ့ၾကသည္။ ဤသည္ကို ကနဦးတြင္ ဖုံးဖုံးဖိဖိ လုပ္ခဲ့ၿပီး ေနာက္ပိုင္းတြင္မွ ေလ်ာ့ပါးေအာင္ ျပဳလုပ္ႏိုင္ခဲ့သည္ ဆိုကာ နာမည္ေကာင္း ယူရန္ ႀကိဳးစားေနေသာ ပါတီ အေပၚ ဆိုရွယ္ မီဒီယာမ်ားမွ ေလွာင္ေျပာင္ေနၾကသည္ကို ၾကည့္ျခင္းျဖင့္ သိသာႏိုင္ေပသည္။

အီးယူ၊ အေမရိကား ႏွင့္ ၿဗိတိန္ တို႔အား ဗိုင္းရပ္စ္ကို တုန႔္ျပန္ရာတြင္ ထိုကဲ့သို႔ ဒယီးဒယိုင္ ျဖစ္ခဲ့ရမႈႏွင့္ တိုင္းတာ ခံၾကရမည္ကား မဟုတ္ေပ။ ေလာ့ေဒါင္း ခ်ထားမႈ မ်ား မွ ၎တို႔၏ စီးပြားေရး ႏွင့္ ဓေလ့ထုံးစံမ်ား အား မည္မွ် ျမန္ျမန္ ယခင္အတိုင္း ျပန္ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ႏိုင္ၾကမည္နည္း ဆိုသည့္ အေပၚသာ တိုင္းတာလာၾကမည္ ျဖစ္သည္။ ၎တို႔ အစိုးရမ်ား၏ အုပ္ခ်ဳပ္မႈ အရည္အေသြးႏွင့္ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း အတြင္း မည္မွ်အထိ အေလ်ာ့အတင္း ျပဳလုပ္ေပးမည္ကို ၿခဳံငုံသုံးသပ္ႏိုင္မည့္ တခုတည္းေသာ အက်ိဳးအေၾကာင္း ခိုင္လုံလွသည့္ စမ္းသပ္မႈႀကီးလည္း ျဖစ္လာသည္။ ဘ႑ာေရး အၾကပ္အတည္းႀကီး ေနာက္ပိုင္းတြင္လည္း အလားတူ စမ္းသပ္ စစ္ေဆးခဲ့ၾကၿပီး ျဖစ္သည္။

သို႔ေသာ္ ယခင္ ဘ႑ာေရး အၾကပ္ အတည္းႀကီးႏွင့္ ကြာျခားေနသည္မွာ ယခုအခါ မည္သည့္ႏိုင္ငံမွ် ယခင္အတိုင္း မေျပာင္းမလဲ ပဲ ျပန္လည္ ေပၚထြက္လာႏိုင္ၾကမည္ကား မဟုတ္ေပ။ အဆိုပါ ႏိုင္ငံအသီးသီးတြင္ ေကာ့ဆက္ ႏွင့္ ဦးထုပ္ရွည္ႀကီး လို တူညီေသာ အရာမ်ား ရွိေနၾကျခင္းေၾကာင့္ပင္ ျဖစ္သည္။ အခ်ိဳ႕က အနည္းငယ္မွ်၊ အခ်ိဳ႕က အႀကီးအက်ယ္ ေျပာင္းလဲလာၾကေပလိမ့္မည္။ ထိုကဲ့ သို႔ မျဖစ္ရန္ ကာကြယ္ေပးလာမည့္ ႏိုင္ငံေရးသမားမ်ားသည္လည္း က်ဆုံးသြားၾကမည္သာ ျဖစ္သည္။ လက္ရွိတြင္ တ႐ုတ္သည္ အလွ်င္အျမန္ နလန္ထူလာေနၿပီ ျဖစ္သည္။ သို႔ေသာ္ တ႐ုတ္တြင္ရွိ ေငြ အေျမာက္ အျမားကို အေမရိကားထံ ေ႐ႊ႕ေျပာင္းေနမႈက ေနာက္ထပ္ ဇာတ္လမ္း တပုဒ္ ထြက္ေပၚလာေပဦးမည္သာ ျဖစ္သည္။

(ေဆာင္းပါးရွင္ Edward Luttwak သည္ ဝါရွင္တန္ရွိ မဟာဗ်ဴဟာ ႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာ ေလ့လာေရး ဌာနမွ အႀကီးအကဲ တဦး ျဖစ္ၿပီး သူ႔အား အီေကာ္ေနာ္မစ္ မဂၢဇင္းႀကီး မွ ကိုဗစ္-၁၉ အတြက္ ေဆာင္းပါး တပုဒ္ ခ်ီးျမႇင့္‌ေပးပါရန္ ေတာင္းဆိုခဲ့သျဖင့္ ေရးသား ေပးပို႔ခဲ့ျခင္း ျဖစ္ၿပီး ေမလ ၁၆ ရက္ ၂၀၂၀ စာေစာင္တြင္ ထည့္သြင္း ေဖၚျပခဲ့သည္)

လွစိုးေဝ

unicode

၁၉၁၈ နောက်ပိုင်းတွင် အမျိုးသမီး များသည် ကော့ဆက်ခေါ် အင်္ကျီ ကိုယ်ကျပ် နှင့် ဂါဝန်ပွကြီး များ ဝတ်ဆင်ကြခြင်း မရှိကြတော့ပေ။ ထိုနည်းတူ အမျိုးသားများသည် ဦးထုပ် ရှည် ကြီးများ ခေါင်းတွင် ဆောင်းသည့် ဓလေ့ကိုလည်း တဖြေးဖြေး နှင့် စွန့်လွှတ်လာကြသည်။ ထိုအရာနှစ်ခု စလုံးသည် အဆင်မပြေလှသည့်အပြင် တန်ဖိုး အား ဖြင့်လည်း ကြီးမြင့်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ စစ်ပွဲကာလ အတွင်း အခြေအနေနှင့် လိုက်လျောညီထွေ ရှိမည့် အဝတ်အစားများ ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြရပြီးနောက် အထာမကျတော့ဟု သဘောပေါက် လာကြပြီး စွန့်လွှတ် လာ ခဲ့ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။

ကော်ရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အလွန် ကာလတွင် ကော့ဆက် နှင့် ဦးထုပ်များလို မည်သည့် အရာ များကို စွန့်လွှတ်လာကြပေမည်နည်း။ အချို့အရာများသည် သိသာထင်ရှားလွန်းလာသဖြင့် အလွယ်တကူ ခန့်မှန်း၍ ရပေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အွန်လိုင်း ရှော့ပင်းသည် လျှင်မြန်စွာ ကျယ်ပြန့်လာပြီး ဈေးဆိုင်များနှင့် ရှော့ပင်းစင်တာ များ ဆုံးခန်း တိုင် သွားပေတော့မည်။ ဝန်ထမ်းများအား အိမ်မှ အလုပ်ခိုင်းခြင်းသည် ထိရောက်မှု ရှိကြောင်း သိမြင်လာကြသဖြင့် ရုံးခန်းနေရာ ငှားရမ်းရမည့် စရိတ်ကို လျော့နိုင်သမျှ လျော့ချလာကြတော့မည် ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ ရုံးအဆောက်အဦး များ လိုအပ်မှုသည် ရှော့ပင်း စင်တာ များ ထက်ပင် ကျဆင်း လာပေတော့မည်။ တဖက်တွင်လည်း အသိလိမ္မာ အတုအယောင် များက လူသားများနေရာတွင် အစားထိုး လာရန် ရှိနေပြန်သည်။

အမေရိကားတွင် ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်ခ များကိုလည်း စီစစ်လာကြပေဦးမည်။ ဆေးခန်း ဆေးရုံ များသို့ သွားရောက် ပြသခြင်းများ သိသိသာသာ လျော့ကျသွားမည် ဖြစ်သဖြင့် မလိုအပ်ပဲ ဆေးစစ် နေမှုများသည် ကုန်ကျစရိတ် သာ တိုးလာကြောင်း ထွက်ပေါ်လာတော့မည် ဖြစ်သည်။ ကိုဗစ်-၁၉ သည် “why not” ဆိုသည့် နိုင်ငံတကာ ခရီးသွား လာမှုများ ကိုလည်း အဆုံးသတ်သွားစေနိုင်သည်။ ခရီးသွားများအဖို့ နှစ်ပတ်ကြာ ကွာရန်တင်း အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်ရမည့် အရေး အပြင် မိမိသွားသည့် နေရာမှာ ရုတ်ခြည်း ဆိုသလို လော့ဒေါင်း ကျ သွားမည် ကိုလည်း စိုးရိမ်လာရ၍ ဖြစ်သည်။

အားလုံးထဲတွင် ကြီးမားစွာ သက်ရောက်မှု ရှိလာနိုင်သည်က နိုင်ငံရေး ဖက်တွင် ဖြစ်သည်။ နောက်ကြောင်းပြန်ကြသည့်အခါ ကော်ရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါကိုပင် အမှန်တရား ဖေါ်ထုတ်သော ဗိုင်းရပ်စ် truth virus ဟု တင်စား ခေါ်ဆိုလာကြဖွယ်ရှိသည်။ ဤသည်မှာလည်း ဗိုင်းရပ်စ် ပျံ့နှံ့ရာ နေရာ တိုင်း ရှိ အစိုးရများ၊ လူ့အဖွဲ့ အစည်းများ နှင့် နိုင်ငံတကာ အသင်းအဖွဲ့များ နှင့် ပတ်သက်၍ တိမ်မြုပ်နေသော အမှန်တရား များ ရှာဖွေ ဖေါ်ထုတ် ပြသွားနိုင်ခြင်း ကြောင့် ပင် ဖြစ်သည်။

ရှီကျင့်ဖျင်၏ တသွေးတသံတမိန့်အောက်ရှိ ကွန်မြူနစ်ပါတီ အစိုးရသည် အမှန်တရား ကို ဖုန်းကွယ်ထားမည် ဆိုသည်ကို ကျွနုပ်တို့ အမြဲလို သိထားပြီး ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကျွနုပ်တို့ တွေးမထားမိသည်က ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် SARS နှင့် ပတ်သက်ပြီး အတွေ့အကြုံများ ရှိခဲ့ပါလျှက်နှင့် ဝူဟန်ရှိ ပါတီခေါင်းဆောင်များသည် အလားတူ ဗိုင်းရပ်စ်မျိုး ၎င်းတို့ ထံ ရောက်လာသည်ကို အဘယ်ကြောင့် ဖုံးကွယ်ပြီး ဆရာဝန်များ ကို အသံတိတ်သွားအောင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသနည်း ဆိုသည်ပင်ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲတွင် ကျွနုပ်တို့ အားလုံးကို အသက်ပေး၍ သတိပေးသွားခဲ့သော ဒေါက်တာ လီ ဝင်လျှမ်း လည်း ပါရှိသည်။ သူသည် ယခုအခါ အသိတရား ရှိသော တရုတ်နိုင်ငံသား များ အတွက် သူရဲကောင်း တဦး ဖြစ်လာခဲ့ပေပြီ။ သို့သော် ပါတီအဖို့ကား ဝူဟန်ကို ပိတ်ဆို့ရန် နောက်ကျခဲ့သည့် အမှားကြီးကို ကျူးလွန်ခဲ့သူ သမ္မတ ရှီ ကိုပင် တရုတ်နိုင်ငံသားများနှင့် ပြင်ပကမ္ဘာမှ သူရဲကောင်း အဖြစ် ချီးကြူးစေချင်ကြ သည်။

အမှန်တရား ဗိုင်းရပ်စ်သည် တရုတ်ပြီးနောက် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့ချုပ်ကြီး ရှိရာ ရောက်ရှိလာပြီး ဥက္ကဌ ဖြစ်သူ တီဒရိုစ် အက်ဟာနွန် ဂေဘရီရေးဆပ်စ် ၏ တရုတ်အပေါ် ခခယယ လုပ်နေမှုကို ဖေါ်ထုတ်ခဲ့ပြန်သည်။ ၎င်းက တရုတ်၏ ‘ပွင့်လင်းမြင်သာရှိသည်’ ဆိုကာ ထုတ်ဖေါ်ချီးကြူးခဲ့သည့်အပြင် တိုင်ဝမ်သည် ရောဂါ ကူးစက်ပျံ့ပွားသည့်နေရာ နှင့် လွန်စွာ နီးကပ်ပြီး စိတ်မချရသည့် အနေအထား ရှိနေသော်ငြားလည်း တရုတ်၏ တောင်းဆိုချက်ကို နာခံပြီး ဗိုင်းရပ်စ် အရေး ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုများမှ ဖယ်ထုတ်ပြစ်ခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ကော်ရိုနာဗိုင်းရပ်စ်သည် လူ အချင်း ချင်း ထံ ကူးစက်မှု မရှိကြောင်း ‘တရုတ် အာဏာပိုင်များ’ က ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်ဟု တွစ်တာမှ ရေးသားလာခဲ့ပြန်သည်။ သူ ပြောသည်ကို မမှန်ဟုတော့ ပြော၍မရပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ထိုသို့ ကူးစက်နိုင်ကြောင်း ကို စုံစမ်း ဖေါ်ထုတ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည့် ဆရာဝန်များကို အသံတိတ်အောင် ပြုလုပ် ခဲ့ကြပြီး ဖြစ်သောကြောင့်ပင်။

ဗိုင်းရပ်စ်သည် အီရန်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့ပြန်သည်။ ထိုနိုင်ငံရှိ ဘာသာရေး တယူသန်ဝါဒ ကိုလည်း ဖေါ်ထုတ်လာခဲ့သည်။ နိုင်ငံအနှံ့ မှ ဘုရားဖူးများအား သယ်ဆောင်လာသော ဘတ်စ်ကားများ ရာနှင့်ချီ၍ ဝင်ရောက် လာနေမှုကို ရပ်ဆိုင်းပြစ်ရန် အီရန် ခေါင်းဆောင်များက ငြင်းပယ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုဘုရားဖူးများက နေ့ရော ညပါ တဦးနှင့် တဦး တိုးဝှေ့ပူးကပ်နေခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ လူစုလူဝေးကြီးအား ဗိုင်းရပ်စ် သည် ၎င်း၏ မျိုးဆက်များ ဖြန့်ဖြူးရာ ယန္တရား ကြီး အဖြစ် အသုံးချရန် လွန်စွာ မျက်စိကျလာခဲ့သည်။ အစိုးရ အရာရှိများ တဦးပြီး တဦး ဖျားနာကာ သေကောင်ပေါင်းလဲ ဖြစ်လာနေချိန်တွင်ပင် ဝတ်ကျောင်းတော်များသည် ရောဂါ ကူးစက်ခံရမည့်နေရာ မဟုတ် ကူးစက်သူများကို ကုစားပေးရာ နေရာ ဖြစ်သည်ဟူသော အပြောအဆိုများ နှင့် အတိုက်အခံ ငြင်းခုံ၍ ကောင်းနေကြဆဲပင် ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် အရာအားလုံးမှာ နောက်ကျသွားခဲ့ရပြီ ဖြစ်သည်။

အီတလီတွင်တော့ ဗိုင်းရပ်စ်က အသေအကြေ တိုက်ခိုက်လာခဲ့သည်။ အီတလီသည် ထူးထူးခြားခြား ကျန်းမာနေကြသော သီးသန့် လူတန်းစား နှင့် ထူးထူးခြားခြား ကျန်းမာရေး ချို့တဲ့နေကြသည့် အများ ပြည်သူတို့ ရောနှောနေသည့် နယ်မြေကြီး ဖြစ်နေသော ကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။ အီတလီ မှ ၎င်းနိုင်ငံသားများ၏ လူ့သက်တမ်းသည် အမေရိကန်ထက်စာလျှင် ငါးနှစ် ပိုများကြောင်း အမြဲလို ကြွားဝါလေ့ရှိသည်။ အစားအသောက် ကို ဆင်ဆင်ခြင်ခြင် စားသုံးခြင်း၊ မိသားစု ဝင်များ ဖေးမကူညီမှုရှိခြင်း နှင့် ပြင်ပ တွင် နေရသည်ကို နှစ်သက်ခြင်းများ ကြောင့် လည်း ဖြစ်သည်။ ဗိုင်းရပ်စ်သည် အသက်ကြီးရင့်သူများ ကို ပို၍ ဒုက္ခပေးတတ်သည့် သဘောသဘာဝကြောင့် အီတလီတွင် သေဆုံးနှုန်းသည် မြင့်မားလာဖို့ ဖြစ်လာရသည်။ ထိုသို့ အနေအထားတွင် သက်ကြီး ဂေဟာများရှိ ဖရိုဖရဲ နိုင်လှသော ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက် မှုများ ကြောင့် ပို၍ ဆိုးဝါးသွားခဲ့ရသည်။

အီတလီ ရှိ ဝန်ကြီးများ၊ ဒေသန္တရ အရာရှိကြီးများ၊ အဆင့်မြင့် အစိုးရ အရာရှိကြီးများ နှင့် လေးကန်ဖင့်နွဲ့ရာတွင် နာမည်ကြီးလှသော တရားသူကြီးများ သည် အခြားတန်းတူ နိုင်ငံများထက် ပို၍ လစာများ တနင့်တပိုး ရရှိနေကြသည်။ သို့သော် အီတလီ ဆရာဝန်များ အဖို့ မစို့တပို့မျှသာ ရရှိခဲ့ကြသည်။ နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ ကျန်းမာရေး ဌာနများသည် လွန်စွာ အဆင်မြင့် ကောင်းမွန်လှသော်လည်း တောင်ပိုင်းရှိ ဆေးရုံများနှင့် သက်ကြီးဂေဟာများတွင် ဆရာဝန်များ၊ သူနာပြုများသည် ကြိုးစား လုပ်ကိုင်လေ့ရှိကြသော်လည်း ၎င်းတို့အား ကူညီရမည့် လက်ထောက်များ၊ ဝန်ထမ်းများနှင့် ပညာရှင်များသည် အလုပ်မလာလည်း ပြုတ်ရန်မရှိသည်ကို သိနေကြသဖြင့် အများစုက ပုံမှန် အလုပ်ဆင်းလေ့ မရှိကြပေ။

အလုပ်လက်မဲ့ နှုန်း မြင့်မားနေသော အီတလီ တောင်ပိုင်းတွင် ထိုကဲ့သို့သော အလုပ်ကောင်းများကို ဒေသတွင်းရှိ ကျန်းမာရေး ကဏ္ဍ အား ကိုင်တွယ်ရသည့် နိုင်ငံရေး သမားများသည် နီးစပ်ရာ ဆွေမျိုးသားချင်းများ နှင့် ၎င်းတို့အား ထောက်ခံသူများကိုသာ ခေါ်ယူ ခန့်အပ်လေ့ ရှိကြသဖြင့် ကျဉ်းထဲကျပ်ထဲ ရောက်လာချိန်တွင် ဆရာဝန်များ အတွက် အားကိုးရသူများ ဖြစ်မလာခဲ့ပေ။ နောက်ပိုင်း နိုင်ငံရေး သမားများ နှင့် ၎င်းတို့ နီးစပ်ရာများက ရသလောက် အပိုင်စီးထားကြပြန်သဖြင့် အသက်ရှူစက်များလည်း များများစားစား မကျန်တော့ပြန်ပေ။

Foto Claudio Furlan – LaPresse
10 Marzo 2020 Brescia (Italia)
News
Tende e strutture di emergenza degli Spedali Civili di Brescia per l emergenza coronavirus
Photo Claudio Furlan/Lapresse
10 March 2020 Brescia (Italy)
Tents and emergency structures of the Civil Hospitals of Brescia for the coronavirus emergency

တကမ္ဘာလုံးတွင် သေဆုံးမှုနှုန်း ၈၀,၀၀၀ ကျော် ဖြင့် အမြင့်ဆုံး ရောက်နေပြီ ဖြစ်သော အမေရိကား တွင် ဗိုင်ရပ်စ်သည် သိသာ လွယ်သည့် အမှန်တရား နှစ်ခုကို အလွယ်တကူပင် ဖေါ်ထုတ်ပေးသွားခဲ့သည်။ ပထမတခုကား အမေရိကန်သည် တပေါင်းတစည်း တည်း ရှိနေခြင်း မဟုတ်ပဲ ဖက်ဒရေးရှင်းမျှသာ ဆိုသော အချက်ပင် ဖြစ်သည်။ လူထု ကျန်းမာရေး အတွက် အဓိက တာဝန်ရှိနေသူများသည် ပြည်နယ် အစိုးရများ ဖြစ်နေ၍ မူဝါဒများက တကျောင်းတဂါထာ တရွာတပုဒ်ဆန်း ဆိုသလို ဖြစ်နေသည်။

နောက်ထပ် အမှန်တရား တခုကား သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့် ၏ ရန်သူတော်များက သူ့တွင်ရှိ များစွာသော အပြစ်များကို တိုက်ခိုက်နေရရုံ ဖြင့် အားရ တင်းတိမ်ခြင်း မရှိပဲ အနည်းငယ်မျှသော ကောင်းခြင်း များကိုပင် မညှာမတာ တိုက်ခိုက်နေကြသည် ဆိုသော အချက်ဖြစ်သည်။ သူ့တွင် တရုတ်နိုင်ငံထဲ အထိ တိုးဝင်နေသော supply chains များ၏ အန္တရာယ်အား သိမြင်လာမှု နှင့် မိုးထိ ရောက်နေသော အကောင်းမြင်မှု များ ရှိနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

ကာကွယ်ဆေးသည်သာ မျှော်လင့်ချက်တခု အဖြစ် ရှိနေသည့် အနာဂတ်ကို ရင်ဆိုင်ရာတွင် အကောင်းမြင်မှု ဆိုသည်က အလွန်အကျွံ လိုအပ်နေသည့် ကုန်ပစ္စည်းမျိုးလို ဖြစ်လာနေရသည် မဟုတ်ပါလော။ (နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြိုးစားနေခဲ့ပြီး ဖြစ်သော်လည်း ယခုအချိန်အထိ HIV နှင့် အသည်းရောင် အသားဝါ (C) အတွက် ကာကွယ်ဆေးက ထွက်ပေါ် မလာခဲ့သေးပေ)။ ထို့အတွက် လော့ဒေါင်းအား အပြီးအပိုင် ချေဖျက်နိုင်မည့် ရောဂါပိုးအား ခံနိုင်စွမ်း ရှိသည့် လူအုပ်ကြီး herd immunity ဖြစ်လာနိုင်သည့် ဆေးပေါ်ပေါက်ရေးသာ တခုတည်းသော အားထားရာ ဖြစ်နေသည်။

ကပ်ဆိုးကြီး အလွန်၌ နိုင်ငံရေး အရ ရိုက်ခတ် လာနိုင်မှုများသည် ယခုကပင် သိသာနေပြီ ဖြစ်သည်။ အီးယူသည် အားပျော့ ချိနဲ့သွားပြီ ဖြစ်သည်။ ပြန်လည် နလံထူလာစရာပင် အကြောင်းမမြင်တော့ပေ။ ဗိုင်းရပ်စ် ၏ ခြိမ်းခြောက်မှု ခံလာရသည်နှင့် နယ်ခြားများကို ညတွင်းချင်းလိုလို ပိတ်ပြစ်ခဲ့ကြသည့် အီတလီ သည်လည်း အီးယူ၏ အကူအညီကို လည်တဆန့်ဆန့် နှင့် မျှော်ခဲ့သော်ငြားလည်း ရောက်မလာခဲ့ပေ။ ထိုအစား ပစ္စည်းများ ထောက်ပံ့လာသော တရုတ် နှင့် ရုရှားကိုသာ ချီးမွမ်းခဲ့ကြရသည်။ ဆေးပစ္စည်းများ သယ်ဆောင်လာသော ရုရှား စစ်ထရပ်ကားများ မီလန်မြို့တွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသည့် အခါ လက်ခုပ် လက်ဝါး တီးပြခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ပစ္စည်း ပစ္စယာ မပြည့်စုံသော ရုရှား ဆေးရုံများတွင် အလွန်အမင်း လိုအပ်နေသည့် အချိန်တွင်တော့ ပူတင် အား အရိပ်လို ခြောက်လှန့်ခံရဖို့ ရှိနေပေသည်။

တရုတ်၏ အောင်မြင်မှုများက တံလျှပ်သဖွယ်ပင် ဖြစ်သည်။ တိုင်ဝမ်၊ ဟောင်ကောင်၊ စင်္ကာပူ နှင့် တောင်ကိုရီယား နိုင်ငံများ သည် လူများ၏ အိမ်တံခါးများကို အတင်းလိုက်လံ ပိတ်ဆို့စရာ မလိုပဲ နှင့် ဗိုင်းရပ်စ်ကို ထိန်းချုပ်လာနိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအချက်ကို ကမ္ဘာတဝှမ်းလုံး တွေ့မြင်သိရှိခဲ့သည့်အပြင် တရုတ်နိုင်ငံတွင်းရှိ ပညာတတ် အသိုက်အဝန်းကလည်း လက်ခံခဲ့ကြသည်။ ဤသည်ကို ကနဦးတွင် ဖုံးဖုံးဖိဖိ လုပ်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင်မှ လျော့ပါးအောင် ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည် ဆိုကာ နာမည်ကောင်း ယူရန် ကြိုးစားနေသော ပါတီ အပေါ် ဆိုရှယ် မီဒီယာများမှ လှောင်ပြောင်နေကြသည်ကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် သိသာနိုင်ပေသည်။

အီးယူ၊ အမေရိကား နှင့် ဗြိတိန် တို့အား ဗိုင်းရပ်စ်ကို တုန့်ပြန်ရာတွင် ထိုကဲ့သို့ ဒယီးဒယိုင် ဖြစ်ခဲ့ရမှုနှင့် တိုင်းတာ ခံကြရမည်ကား မဟုတ်ပေ။ လော့ဒေါင်း ချထားမှု များ မှ ၎င်းတို့၏ စီးပွားရေး နှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ အား မည်မျှ မြန်မြန် ယခင်အတိုင်း ပြန်ဖြစ်အောင် လုပ်နိုင်ကြမည်နည်း ဆိုသည့် အပေါ်သာ တိုင်းတာလာကြမည် ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ အစိုးရများ၏ အုပ်ချုပ်မှု အရည်အသွေးနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်း အတွင်း မည်မျှအထိ အလျော့အတင်း ပြုလုပ်ပေးမည်ကို ခြုံငုံသုံးသပ်နိုင်မည့် တခုတည်းသော အကျိုးအကြောင်း ခိုင်လုံလှသည့် စမ်းသပ်မှုကြီးလည်း ဖြစ်လာသည်။ ဘဏ္ဍာရေး အကြပ်အတည်းကြီး နောက်ပိုင်းတွင်လည်း အလားတူ စမ်းသပ် စစ်ဆေးခဲ့ကြပြီး ဖြစ်သည်။

သို့သော် ယခင် ဘဏ္ဍာရေး အကြပ် အတည်းကြီးနှင့် ကွာခြားနေသည်မှာ ယခုအခါ မည်သည့်နိုင်ငံမျှ ယခင်အတိုင်း မပြောင်းမလဲ ပဲ ပြန်လည် ပေါ်ထွက်လာနိုင်ကြမည်ကား မဟုတ်ပေ။ အဆိုပါ နိုင်ငံအသီးသီးတွင် ကော့ဆက် နှင့် ဦးထုပ်ရှည်ကြီး လို တူညီသော အရာများ ရှိနေကြခြင်းကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ အချို့က အနည်းငယ်မျှ၊ အချို့က အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲလာကြပေလိမ့်မည်။ ထိုကဲ့ သို့ မဖြစ်ရန် ကာကွယ်ပေးလာမည့် နိုင်ငံရေးသမားများသည်လည်း ကျဆုံးသွားကြမည်သာ ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် တရုတ်သည် အလျှင်အမြန် နလန်ထူလာနေပြီ ဖြစ်သည်။ သို့သော် တရုတ်တွင်ရှိ ငွေ အမြောက် အမြားကို အမေရိကားထံ ရွှေ့ပြောင်းနေမှုက နောက်ထပ် ဇာတ်လမ်း တပုဒ် ထွက်ပေါ်လာပေဦးမည်သာ ဖြစ်သည်။

(ဆောင်းပါးရှင် Edward Luttwak သည် ဝါရှင်တန်ရှိ မဟာဗျူဟာ နှင့် နိုင်ငံတကာ လေ့လာရေး ဌာနမှ အကြီးအကဲ တဦး ဖြစ်ပြီး သူ့အား အီကော်နော်မစ် မဂ္ဂဇင်းကြီး မှ ကိုဗစ်-၁၉ အတွက် ဆောင်းပါး တပုဒ် ချီးမြှင့်‌ပေးပါရန် တောင်းဆိုခဲ့သဖြင့် ရေးသား ပေးပို့ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး မေလ ၁၆ ရက် ၂၀၂၀ စာစောင်တွင် ထည့်သွင်း ဖေါ်ပြခဲ့သည်)

လှစိုးဝေ

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

twenty − 11 =