ကုိရုိနာ ဗုိင္းရပ္စ္ကုိ ေအာင္ႏုိင္ ခဲ့တဲ့ ဗီယက္နမ္ႏုိင္ငံ ေနာက္ထပ္ႀကံဳေတြ႔ ရမယ့္ အခက္အခဲ တခု

ကုိရုိနာ ဗုိင္းရပ္စ္ကုိ ေအာင္ႏုိင္ ခဲ့တဲ့ ဗီယက္နမ္ႏုိင္ငံ ေနာက္ထပ္ႀကံဳေတြ႔ ရမယ့္ အခက္အခဲ တခု

ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံတြင္ က်ယ္က်ယ္ျပန႔္ျပန႔္ ေရာဂါ ရွာေဖြစစ္ေဆးျခင္းႏွင့္ Q လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား ၾကပ္မတ္လုပ္ေဆာင္မႈေၾကာင့္ ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ေရာဂါ ဆိုးဆိုး႐ြား႐ြားျဖစ္ပြားမႈကို ေရွာင္ရွားႏိုင္ခဲ့သည့္တိုင္ ခရီးသြားလုပ္ငန္းက႑ ရပ္တန႔္မႈေၾကာင့္ ႏိုင္ငံ၏အနာဂတ္မွာ မေရရာသည့္ အေျခအေနႏွင့္ ႀကဳံေနရပါတယ္။

ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံသည္ ကို႐ိုနာ ဗိုင္းရပ္စ္ေရာဂါကူးစက္မႈကို ေႏွးေကြးေစ႐ုံသာမက အၿပီးတိုင္ ရပ္တန႔္ထားႏိုင္ခဲ့သည္။ တရားဝင္ထုတ္ျပန္ခ်က္မ်ားအရ ေရာဂါကူးစက္ျဖစ္ပြားသူ ၂၇၁ ဦးရွိခဲ့ၿပီးေနာက္ ကူးစက္မႈအား ရပ္တန႔္ထားႏိုင္ခဲ့ၿပီး ေသဆုံးသူမရွိခဲ့ေပ။ ဧၿပီ ၂၃ ရက္တြင္ ပိတ္ဆို႔မႈမ်ား ကိုေျဖေလွ်ာ့ခဲ့ၿပီး ႏိုင္ငံ၏အဓိက ၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားတြင္ တျဖည္းျဖည္းပုံမွန္အေျခ အေနျပန္လည္ေရာက္ရွိလာေနၿပီျဖစ္ပါတယ္။

စစ္တန္းလ်ားပုံစံ Q စင္တာမ်ား အေျမာက္အျမားထားရွိျခင္းႏွင့္ ႏွံ႔စပ္ေသခ်ာေသာ ေရာဂါထိေတြ႕မႈေျခရာခံျခင္းလုပ္ငန္းမ်ားေၾကာင့္ ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံတြင္ ဥေရာပႏွင့္ အေမရိကကဲ့သို႔ ေရာဂါ ဆိုးဆိုး႐ြား႐ြားျဖစ္ပြားမႈအား ေရွာင္ရွားႏိုင္ခဲ့သည္။ စုစုေပါင္းသံသယရွိသူ ၂၁၃,ဝဝဝ ဦးအား စစ္ေဆး ခဲ့ၿပီး ေရာဂါျဖစ္ပြားသူႏွင့္ စစ္ေဆးသူအခ်ိဳးအရ ကမာၻတြင္ ေရာဂါစစ္ေဆးမႈ အမ်ားဆုံးလုပ္ႏိုင္ခဲ့ေသာ ႏိုင္ငံ ျဖစ္ပါတယ္။

လက္ေဆးေရး ႏႈိးေဆာ္သည့္ သီခ်င္းမ်ား၊ ဝါဒျဖန႔္ပုံစံပန္းခ်ီမ်ားျဖင့္ အမ်ားျပည္သူ အသိပညာေပးလႈပ္ရွားမႈမ်ားက အလုပ္ျဖစ္ ခဲ့သည္။ ၂ဝဝ၃ ခုႏွစ္တြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ဆားစ္ေရာဂါထိန္းခ်ဳပ္ ေရးအေတြ႕အႀကဳံမ်ား ရွိထားၿပီးျဖစ္ေသာ အစိုးရ၏တိက်ျပတ္သားသည့္လုပ္ငန္းစဥ္ မ်ားအား ေစာစီးစြာ ေဆာင္႐ြက္မႈက ေရာဂါထိန္းခ်ဳပ္ေရးတြင္ ပိုမိုထိေရာက္မႈရွိခဲ့ပါတယ္။

ဇန္နဝါရီလေႏွာင္းပိုင္းတြင္ ဗီယက္နမ္၌ ပထမဦးဆုံးေသာ ပိုးေတြ႕လူနာ ၂ ဦး ေပၚထြက္လာခဲ့သည္။ ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁ ရက္ေန႔တြင္ တ႐ုတ္၊ ထိုင္ဝမ္၊ ေဟာင္ေကာင္ တို႔ႏွင့္ ေလေၾကာင္းသြားလာမႈမ်ားအား ရပ္စဲလိုက္ၿပီး တ႐ုတ္ႏွင့္ ဗီယက္နမ္နယ္စပ္အား ေနာက္တေန႔တြင္ ပိတ္ခဲ့သည္။ မတ္လတြင္ ေရာဂါကူးစက္မႈ ‘လႈိင္း သစ္’မ်ား ျဖစ္ပြားလာၿပီး ႏိုင္ငံတကာေလေၾကာင္း ဆက္သြယ္မႈအားလုံးကို ရပ္တန႔္ခဲ့ၿပီး ဧၿပီ ၁ ရက္တြင္ တႏိုင္ငံလုံး အတိုင္းအတာျဖင့္ အသြားအလာပိတ္ဆို႔ ထားခဲ့ပါတယ္။

ကာရာအိုေကႏွင့္ ဘားဆိုင္ကဲ့သို႔ေသာ မရွိမျဖစ္ မဟုတ္ေသာ လုပ္ငန္းမ်ားအား ဆက္လက္ပိတ္ထားသည္။ ေစ်းဆိုင္မ်ား၊ စားေသာက္ဆိုင္ မ်ားႏွင့္ ဟိုတယ္မ်ားအတြက္ ကန႔္သတ္ခ်က္မ်ားအား ပယ္ဖ်က္ေပးခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ခရီးသြားက႑က ျပည္တြင္းထုတ္လုပ္မႈတန္ဖိုး (GDP) ၏ ၆% ရွိေသာ ႏိုင္ငံတခုအေနျဖင့္ နယ္စပ္ ဂိတ္မ်ား မည္သည့္အခ်ိန္ ျပန္လည္ဖြင့္လွစ္မည္ကို မသိရွိရေသးခ်ိန္တြင္ အနာဂတ္မွာ ပို၍မေရမရာ ျဖစ္လာပါတယ္။

၂ဝ၂ဝ ၏ ဒုတိယသုံးလပတ္တြင္ ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံသား ၁ဝ သန္းခန႔္ အလုပ္အကိုင္ဆုံးရႈံးျခင္း သို႔မဟုတ္ ဝင္ေငြေလ်ာ့ က်ျခင္းႀကဳံ ရႏိုင္ေၾကာင္း အျပည္ျပည္ဆိုင္ ရာ အလုပ္သမားေရးရာအဖြဲ႕ (ILO)က ထုတ္ျပန္သည့္ အစီရင္ခံစာတေစာင္တြင္ သတိေပးထားသည္။ ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံတြင္ ၿပီးခဲ့သည့္ႏွစ္က စီးပြားေရးတိုးတက္မႈ ၇% ရွိခဲ့ရာက ယခုႏွစ္ ၂ဝ၂ဝ တြင္ ၂ ဒသမ ၇% ထိ ေလ်ာ့က်သြားႏိုင္ေၾကာင္း ႏိုင္ငံတကာ ေငြေၾကးရန္ပုံေငြအဖြဲ႕ (IMF)က ခန႔္မွန္းထားပါတယ္။

ဧၿပီလအေစာပိုင္းတြင္ ဆင္းရဲခ်ိဳ႕တဲ့သူမ်ားအားကူညီရန္ ဗီယက္နမ္အစိုးရက အေမရိကန္ေဒၚလာ ၂ ဒသမ ၅ ဘီလီယံတန္ဖိုးရွိ ကူညီေထာက္ပံ့ေရးအစီအစဥ္တရပ္ကို ေၾကညာခဲ့သည္။ ဗိုင္းရပ္စ္ ေၾကာင့္ အဆိုး႐ြားဆုံးထိခိုက္ခံရသူမ်ားအားကူညီရန္ အဓိကၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားတြင္ ‘ဆန္ေအတီအမ္’ႏွင့္ ‘အခမဲ့စတိုးဆိုင္မ်ား’ တည္ ေထာင္ခဲ့ၾကသည္။ သို႔ေသာ္လည္း အစိုးရ ၏ရန္ပုံေငြမ်ား ထပ္ေဆာင္းထည့္ဝင္ခဲ့သည့္တိုင္ အဆိုပါအေထာက္အပံ့မ်ား၏ ထိေရာက္မႈမွာ အကန႔္အသတ္ႏွင့္သာရွိခဲ့ပါတယ္။

”ႏိုင္ငံရဲ႕စီးပြားေရးကို ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဘယ္လိုျပန္လည္ဖြင့္လွစ္ရမလဲဆိုတဲ့ အလြန္ခက္ခဲတဲ့ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ေတြ ခ်မွတ္ရပါေတာ့မယ္”ဟု ဟႏြိဳင္းအေျခစိုက္စီးပြားေရးပညာရွင္ Nguyen Van Trang က ေျပာသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ျပင္ပအေျခအေနမ်ား၏ မေရရာမေသခ်ာမႈအႏၲရာယ္မ်ားရွိေနသည့္တိုင္ ျပည္တြင္းထုတ္လုပ္ ေရးလုပ္ငန္း၊ ဝန္ေဆာင္မႈ လုပ္ငန္းႏွင့္ လက္လီေရာင္းဝယ္မႈလုပ္ငန္းမ်ား ျပန္ လည္စတင္ေနၿပီျဖစ္ေၾကာင္း သူမက ေျပာပါတယ္။

အနာဂတ္က မည္သို႔ရွိသည္ျဖစ္ေစ လူဦးေရ ၉၆ သန္းရွိေသာ ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံသည္ ဗိုင္းရပ္စ္အားထိန္းခ်ဳပ္ထား ႏိုင္ဟန္ရွိပါသည္။ သို႔ေသာ္ အသြားအလာ ကန႔္သတ္ပိတ္ဆို႔မႈေျဖေလွ်ာ့လိုက္သည့္ ဗီယက္နမ္အား ကမာၻကေစာင့္ၾကည့္ေနပါဦးမယ္။

”ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ ေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေရးကို ဆက္လက္လုပ္ေဆာင္ေနရမွာပါ။ ဗိုင္းရပ္စ္ရဲ႕ တက မာၻလုံး အတိုင္းအတာျဖစ္ပြားမႈ အေနအထားေၾကာင့္ ေနာက္ထပ္ေရာဂါ“’လႈိင္း’တခုဟာ အခ်ိန္မေ႐ြးေပၚ ေပါက္လာႏိုင္ပါတယ္။ ဗီယက္နမ္ဟာ ‘လက္သီးဆုပ္ေျဖလို႔ မရေသးပါဘူး’ဟု Kidong Park က ေျပာသည္။

ေမာင္ဝင္းေမာ္

unicode

ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ကို အောင်နိုင် ခဲ့တဲ့ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ နောက်ထပ်ကြုံတွေ့ ရမယ့် အခက်အခဲ တခု

ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရောဂါ ရှာဖွေစစ်ဆေးခြင်းနှင့် Q လုပ်ငန်းစဉ်များ ကြပ်မတ်လုပ်ဆောင်မှုကြောင့် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ ဆိုးဆိုးရွားရွားဖြစ်ပွားမှုကို ရှောင်ရှားနိုင်ခဲ့သည့်တိုင် ခရီးသွားလုပ်ငန်းကဏ္ဍ ရပ်တန့်မှုကြောင့် နိုင်ငံ၏အနာဂတ်မှာ မရေရာသည့် အခြေအနေနှင့် ကြုံနေရပါတယ်။

ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါကူးစက်မှုကို နှေးကွေးစေရုံသာမက အပြီးတိုင် ရပ်တန့်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်များအရ ရောဂါကူးစက်ဖြစ်ပွားသူ ၂၇၁ ဦးရှိခဲ့ပြီးနောက် ကူးစက်မှုအား ရပ်တန့်ထားနိုင်ခဲ့ပြီး သေဆုံးသူမရှိခဲ့ပေ။ ဧပြီ ၂၃ ရက်တွင် ပိတ်ဆို့မှုများ ကိုဖြေလျှော့ခဲ့ပြီး နိုင်ငံ၏အဓိက မြို့ကြီးများတွင် တဖြည်းဖြည်းပုံမှန်အခြေ အနေပြန်လည်ရောက်ရှိလာနေပြီဖြစ်ပါတယ်။

စစ်တန်းလျားပုံစံ Q စင်တာများ အမြောက်အမြားထားရှိခြင်းနှင့် နှံ့စပ်သေချာသော ရောဂါထိတွေ့မှုခြေရာခံခြင်းလုပ်ငန်းများကြောင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ဥရောပနှင့် အမေရိကကဲ့သို့ ရောဂါ ဆိုးဆိုးရွားရွားဖြစ်ပွားမှုအား ရှောင်ရှားနိုင်ခဲ့သည်။ စုစုပေါင်းသံသယရှိသူ ၂၁၃,ဝဝဝ ဦးအား စစ်ဆေး ခဲ့ပြီး ရောဂါဖြစ်ပွားသူနှင့် စစ်ဆေးသူအချိုးအရ ကမ္ဘာတွင် ရောဂါစစ်ဆေးမှု အများဆုံးလုပ်နိုင်ခဲ့သော နိုင်ငံ ဖြစ်ပါတယ်။

လက်ဆေးရေး နှိုးဆော်သည့် သီချင်းများ၊ ဝါဒဖြန့်ပုံစံပန်းချီများဖြင့် အများပြည်သူ အသိပညာပေးလှုပ်ရှားမှုများက အလုပ်ဖြစ် ခဲ့သည်။ ၂ဝဝ၃ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဆားစ်ရောဂါထိန်းချုပ် ရေးအတွေ့အကြုံများ ရှိထားပြီးဖြစ်သော အစိုးရ၏တိကျပြတ်သားသည့်လုပ်ငန်းစဉ် များအား စောစီးစွာ ဆောင်ရွက်မှုက ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးတွင် ပိုမိုထိရောက်မှုရှိခဲ့ပါတယ်။

ဇန်နဝါရီလနှောင်းပိုင်းတွင် ဗီယက်နမ်၌ ပထမဦးဆုံးသော ပိုးတွေ့လူနာ ၂ ဦး ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် တရုတ်၊ ထိုင်ဝမ်၊ ဟောင်ကောင် တို့နှင့် လေကြောင်းသွားလာမှုများအား ရပ်စဲလိုက်ပြီး တရုတ်နှင့် ဗီယက်နမ်နယ်စပ်အား နောက်တနေ့တွင် ပိတ်ခဲ့သည်။ မတ်လတွင် ရောဂါကူးစက်မှု ‘လှိုင်း သစ်’များ ဖြစ်ပွားလာပြီး နိုင်ငံတကာလေကြောင်း ဆက်သွယ်မှုအားလုံးကို ရပ်တန့်ခဲ့ပြီး ဧပြီ ၁ ရက်တွင် တနိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် အသွားအလာပိတ်ဆို့ ထားခဲ့ပါတယ်။

ကာရာအိုကေနှင့် ဘားဆိုင်ကဲ့သို့သော မရှိမဖြစ် မဟုတ်သော လုပ်ငန်းများအား ဆက်လက်ပိတ်ထားသည်။ ဈေးဆိုင်များ၊ စားသောက်ဆိုင် များနှင့် ဟိုတယ်များအတွက် ကန့်သတ်ချက်များအား ပယ်ဖျက်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ခရီးသွားကဏ္ဍက ပြည်တွင်းထုတ်လုပ်မှုတန်ဖိုး (GDP) ၏ ၆% ရှိသော နိုင်ငံတခုအနေဖြင့် နယ်စပ် ဂိတ်များ မည်သည့်အချိန် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်မည်ကို မသိရှိရသေးချိန်တွင် အနာဂတ်မှာ ပို၍မရေမရာ ဖြစ်လာပါတယ်။

၂ဝ၂ဝ ၏ ဒုတိယသုံးလပတ်တွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသား ၁ဝ သန်းခန့် အလုပ်အကိုင်ဆုံးရှုံးခြင်း သို့မဟုတ် ဝင်ငွေလျော့ ကျခြင်းကြုံ ရနိုင်ကြောင်း အပြည်ပြည်ဆိုင် ရာ အလုပ်သမားရေးရာအဖွဲ့ (ILO)က ထုတ်ပြန်သည့် အစီရင်ခံစာတစောင်တွင် သတိပေးထားသည်။ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ပြီးခဲ့သည့်နှစ်က စီးပွားရေးတိုးတက်မှု ၇% ရှိခဲ့ရာက ယခုနှစ် ၂ဝ၂ဝ တွင် ၂ ဒသမ ၇% ထိ လျော့ကျသွားနိုင်ကြောင်း နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (IMF)က ခန့်မှန်းထားပါတယ်။

ဧပြီလအစောပိုင်းတွင် ဆင်းရဲချို့တဲ့သူများအားကူညီရန် ဗီယက်နမ်အစိုးရက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ ဒသမ ၅ ဘီလီယံတန်ဖိုးရှိ ကူညီထောက်ပံ့ရေးအစီအစဉ်တရပ်ကို ကြေညာခဲ့သည်။ ဗိုင်းရပ်စ် ကြောင့် အဆိုးရွားဆုံးထိခိုက်ခံရသူများအားကူညီရန် အဓိကမြို့ကြီးများတွင် ‘ဆန်အေတီအမ်’နှင့် ‘အခမဲ့စတိုးဆိုင်များ’ တည် ထောင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း အစိုးရ ၏ရန်ပုံငွေများ ထပ်ဆောင်းထည့်ဝင်ခဲ့သည့်တိုင် အဆိုပါအထောက်အပံ့များ၏ ထိရောက်မှုမှာ အကန့်အသတ်နှင့်သာရှိခဲ့ပါတယ်။

”နိုင်ငံရဲ့စီးပွားရေးကို ဘယ်အချိန်မှာ ဘယ်လိုပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရမလဲဆိုတဲ့ အလွန်ခက်ခဲတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ချမှတ်ရပါတော့မယ်”ဟု ဟနွိုင်းအခြေစိုက်စီးပွားရေးပညာရှင် Nguyen Van Trang က ပြောသည်။ သို့သော်လည်း ပြင်ပအခြေအနေများ၏ မရေရာမသေချာမှုအန္တရာယ်များရှိနေသည့်တိုင် ပြည်တွင်းထုတ်လုပ် ရေးလုပ်ငန်း၊ ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းနှင့် လက်လီရောင်းဝယ်မှုလုပ်ငန်းများ ပြန် လည်စတင်နေပြီဖြစ်ကြောင်း သူမက ပြောပါတယ်။

အနာဂတ်က မည်သို့ရှိသည်ဖြစ်စေ လူဦးရေ ၉၆ သန်းရှိသော ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် ဗိုင်းရပ်စ်အားထိန်းချုပ်ထား နိုင်ဟန်ရှိပါသည်။ သို့သော် အသွားအလာ ကန့်သတ်ပိတ်ဆို့မှုဖြေလျှော့လိုက်သည့် ဗီယက်နမ်အား ကမ္ဘာကစောင့်ကြည့်နေပါဦးမယ်။

”ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေရမှာပါ။ ဗိုင်းရပ်စ်ရဲ့ တက မ္ဘာလုံး အတိုင်းအတာဖြစ်ပွားမှု အနေအထားကြောင့် နောက်ထပ်ရောဂါ“’လှိုင်း’တခုဟာ အချိန်မရွေးပေါ် ပေါက်လာနိုင်ပါတယ်။ ဗီယက်နမ်ဟာ ‘လက်သီးဆုပ်ဖြေလို့ မရသေးပါဘူး’ဟု Kidong Park က ပြောသည်။

မောင်ဝင်းမော်

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

one × two =