က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီး ဘာေတြ လုပ္ေနလဲ ျပည္သူမ်ား ရွင္းရွင္း လင္းလင္း သိရန္

က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီး ဘာေတြ လုပ္ေနလဲ ျပည္သူမ်ား ရွင္းရွင္း လင္းလင္း သိရန္

“သူတို႕အေမး ဝန္ႀကီး အေျဖ” (ကမဝ ဘာေတြ လုပ္ေနသလဲ)

– ကမၻာ့ဘဏ္ေခ်းေငြနဲ့ ကုသေရး ကုိ ဘာလုိ့အဓိက လုပ္သလဲဆိုရင္ အျခားက ရတဲ့ေငြေျကးေတြ ကုိ ကာကြယ္ ထိန္းခ်ဳပ္ေရးပုိင္းမွာ သံုးထားလုိ့ အခု ကမၻာ့ဘဏ္ေခ်းေငြကုိ ကုသေရးဘက္ မွာ သံုးပါတယ္။

– စစ္တာနည္းရတာက အစပိုင္းမွာ က်ေနာ္တု့ိဆီမွာ စစ္လို့မရပါဘူး။ ေနာက္ပိုင္းက် စစ္လုိ့ ရလာေပမယ့္ စစ္ေဆးရာမွာလုိအပ္တဲ့ Primer Prop ေတြလုိပါတယ္။ အဲဒါေတြက မေရာင္း ပါဘူး။ WHO ကေနတဆင့္ ေပးတယ္။ ထုိင္း စင္ကာပူ ဂ်ပန္ တရုတ္နဲ့ အေမရိကန္က ေပးတယ္။ အဲဒါေျကာင့္ စစ္လုိ့ ရလာေပမယ့္ ကန့္သတ္ခ်က္ရွိလို့ အစပိုင္းမွာ နည္းနည္းပဲ စစ္ႏုိင္ပါတယ္။ ကပ္ေရာဂါရဲ့ ကူးစက္ပ်ံ့ႏွံ့မွဳ ပံုသ႑ာန္အရ သံုးသပ္ပီး စစ္ရပါတယ္။ ဒါေျကာင့္ ရွိတဲ့ အရင္းအျမစ္နည္းနည္းေလးနဲ့ အဆင္ေျပေအာင္ စစ္ရပါတယ္။

– Positive လူနာနဲ့ ထိေတြ့ တဲ့ Primary Contact ေတြ အကုန္ စစ္တယ္။ သူတုိ့ထဲ ထပ္ေတြ့ရင္ Secondary Contact ကုိ စစ္တယ္။ WHO က သတ္မွတ္တဲ့ PUI ေတြကုိ အကုန္စစ္ပါတယ္။

– Q ၀င္ထားသူ စုစုေပါင္းက ၂ သိန္း ၁ ေသာင္းရွိလုိ့ အကုန္ စစ္ဖို့ မျဖစ္ႏုိင္ပါ။ လကၡဏာ ရွိသူေတြကုိ စစ္တယ္။ April 15 ကေန May 15 အထိ ၁၀ % ကို စစ္တယ္။ အခု ေမလ ၁၇ ရက္ေန့ကစပီး ေလေျကာင္း၊ ကုန္းေျကာင္းက ၀င္လာသူ အကုန္လံုးကုိ စစ္ေနပါတယ္။

– တိုးျမႇင့္စစ္ေဆးဖုိ့ အတြက္ မႏၱေလး၊ ေတာင္ျကီးနဲ့ ေမာ္လျမိဳင္မွာ စက္တပ္ဆင္ဖို့ ယူနန္က အဖြဲ့ေရာက္ေနပီ။ မနက္ျဖန္က စတပ္ဆင္မွာျဖစ္ပီး ဇြန္လဆန္းမွာ စစစ္ႏုိင္မယ္။ RTPCR စက္ျဖစ္ပီး Gold Standard ပါ။

– ကမၻာ့ဘဏ္က ထပ္ေပးတဲ့ ေဒၚလာ ၈ သန္းနဲ႔ ၿမိဳ႕ ၁၆ ၿမိဳ႕မွာ စစ္ေဆးဖို႔ လုပ္ေနပါတယ္။ PCR မဟုတ္ရင္ေတာင္ PCR နီးပါး ေကာင္းမြန္တဲ့ နည္းေတြနဲ႔ စစ္ေဆးမွာပါ။

– Test Kit ေတြ လံုးဝ မသံုးပါ။ သူက Diagnosis ရွာရာမွာ အသံုးမဝင္ပါ။ Ig M နဲ႔ Ig G ပဲ စစ္လို႔ ရပါတယ္။ False Positive, False Negative ေတြနဲ႔ ပိုရႈပ္ေထြးလို႔ လံုးဝ မဝယ္ပါဘူး။

– COVID အတြက္ႏုိင္ငံေတာ္ေငြ ဘယ္ေလာက္ သံုးစြဲသလဲဆုိရင္ ျပည္သူ့ က်န္းမာေရးက ၇.၃ ဘီလီယံ၊ ကုသေရးက ၁၁.၇ ဘီလီယံ၊ အေရးေပၚ ရန္ပံုေငြထဲက သန္း ၃၀၀နဲ့ ျပည္သူေတြ လွဴဒါန္းေငြထဲက ၆၆ သန္း သံုးထားပါတယ္။

– ပိုက္ဆံေတြရတာ ေနာက္က်တယ္လုိ့ ေမးထားတယ္။ ပိုက္ဆံက ေတာင္းခ်င္တုိင္း ေတာင္း မရပါ။ သူတို႔က Offer ေပးမွ ရတာပါ။ GAVI က ေပးထားတဲ့ သန္း ၁၀၀ အနက္က ၁၀% ကို COVID မွာ သံုးဖို့ အေျကာင္းျကားပါတယ္။ သူတုိ့ စေျပာတာက မတ္လ ၁၇ ရက္ပါ။ ခ်က္ျခင္းေရးပီး ၀န္ျကီးဌာနက Proposal ေရးတင္တာက မတ္ ၂၇ ပါ။ Defend လုပ္ပီး ဧျပီ ၆ ရက္ေန့မွာ ေဒၚလာ ၇.၄ သန္း ခ်ေပးပါတယ္။ ဒုတိယအသုတ္ ဧျပီ ၂၇ မွာ ေဒၚလာ ၉သိန္း ၇ေသာင္းေက်ာ္ေပးပါတယ္။

– Global Fund က မတ္ ၁၉ မွာ စာလာပါတယ္။ ဒီအတြက္ Proposal ကုိ မတ္လ ၂၆ မွာတင္ပါတယ္။ ညတြင္းခ်င္း Approved လုပ္ပီး အေျကာင္းျပန္လာပါတယ္။ ဘာလို့ခ်က္ျခင္း Aprroved လုပ္ရသလဲဆုိရင္ HIV, Malaria နဲ့ TB ေတြမွာ လုပ္တဲ့လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြ ကုိ အလြန္ႏွစ္ျခိဳက္လုိ့ ကမၻာေပၚမွာေတာင္ အတုယူသင့္တဲ့ႏိုင္ငံဆုိပီး ညႊန္ထားတဲ့အတြက္ ခ်က္ျခင္း Approved လုပ္ေပးတာပါ။ စုစုေပါင္း ၇.၂ သန္း ရပါတယ္။ ေငြေျကးရတာ ေနာက္မက်ပါဘူး။

– ေနာက္တခုကေတာ့ အခ်က္ အလက္ေတြက Manipulate လုပ္ထားတယ္လို့ စြပ္စြဲပါတယ္။ ျပည္သူ့က်န္းမာေရးက်င့္၀တ္အရ Data ကုိ တသက္လံုး Manipulate မလုပ္ပါဘူး။ မရွိရင္ မရွိဘူး။ ရွိရင္ ရွိတယ္။ မမွန္ရင္ မမွန္ဘူးလုိ့ပဲ ေျပာပါမယ္။ အဲဒီလုိေတာ့ ဘယ္ေတာ့မွ မလုပ္ပါဘူး။

– ျပည္သူမ်ား စိတ္မပူရန္ တာ၀န္ယူမွဳ တာ၀န္ခံမွဳ မရွိဘူးဆုိတာကုိ က်ေနာ္ တု့ိ ေဆးပညာရွင္ေတြ၊ ၀န္ထမ္းေတြနဲ့ လူမွဳကူညီေရး အဖြဲ့ကလူေတြ အားလံုး တာ၀န္ယူမွဳအျပည့္နဲ့ လုပ္ေဆာင္ေနေျကာင္း ေျပာလုိပါတယ္။

(မေန႔က ညအထိ အလုပ္ဆင္းပီး အေျဖေတြ ေသခ်ာျပင္ဆင္ေပး လိုက္တဲ့ ပုဂၢိဳလ္မ်ား အားလံုးကိုလဲ အထူးေက်းဇူးတင္မိပါတယ္။)

Nay Thway