ေဒၚလာဘီလီယံခ်ီ ေလာဘေတြ နဲ႔ လမ္းေကာင္း တလမ္းမွ မရွိတဲ့ၿမိဳ႕

ကမာၻ႔အေကာင္းဆုံး ေက်ာက္စိမ္းမ်ားထြက္ရာ ေဒသလို႔ နာမည္ေက်ာ္ၾကားေပမယ့္ ကခ်င္ျပည္နယ္ ဖားကန႔္ၿမိဳ႕မွာ လမ္းေကာင္းေကာင္းဆိုလို႔ တလမ္းမွ မရွိပါဘူး။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္းက ဆင္းရဲမြဲေတၿပီး အဖိုးတန္သယံဇာတ ထြက္ရွိျခင္း မရွိတဲ့ သာမန္ ေက်းလက္ေဒသက လမ္းေတြထက္ေတာင္ အေျခအေနဆိုးၿပီး ၿမိဳ႕တြင္းေရာ ၿမိဳ႕ျပင္ ေရာ လမ္း အားလုံးက ခ်ိဳင့္ခြက္ေတြနဲ႔ ျပည့္ေနပါတယ္။

ကခ်င္ျပည္နယ္ ၿမိဳ႕ေတာ္ျမစ္ႀကီးနား ဘက္ ကေနလာရင္ ကာမိုင္းၿမိဳ႕ကစၿပီး ဖားကန႔္ၿမိဳ႕ထိ ဆက္သြယ္ထားတဲ့ ကားလမ္းဟာ အေတာ္ႀကီးကို ဆိုးဝါးလြန္းလွပါတယ္။ ဖားကန႔္ၿမိဳ႕တြင္းက လမ္းတိုင္းေရာ ၿမိဳ႕ျပင္ကေန ေက်ာက္စိမ္းလုပ္ကြက္ေတြကို သြားတဲ့လမ္းေတြပါ ခ်ိဳင့္ခြက္ႀကီး ခ်ိဳင့္ခြက္ငယ္ေပါင္းမ်ားစြာပါ။ ကခ်င္ျပည္နယ္ ဖားကန႔္ၿမိဳ႕ဟာ တကမာၻလုံး ရဲ႕ ေက်ာက္စိမ္း ထုတ္လုပ္မႈက႑မွာ ၇၀ ရာခိုင္ႏႈန္းေက်ာ္ ေက်ာက္ထြက္တဲ့ ေဒသျဖစ္ၿပီး ကမာၻ႔အေကာင္းဆုံး သက္တမ္းရင့္ အရည္အေသြး ေကာင္းတဲ့ ေက်ာက္စိမ္းေတြ ထြက္တဲ့ ၿမိဳ႕နယ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ေက်ာက္စိမ္းထဲမွာ ေဂ်းဒိုက္ (Jadeite ) နဲ႔ နက္ဖ႐ိုက္ (Nephrite) ဆိုၿပီး ေက်ာက္အမ်ိဳးအစားကြဲမ်ား ရွိရာ ဖားကန႔္ဟာ ေက်ာက္စိမ္းထဲမွာမွ အရည္အေသြး အေကာင္းဆုံး ကမာၻေက်ာ္ ေဂ်းဒိုက္အမ်ိဳးစား ေက်ာက္မ်ား ထြက္ပါတယ္။

ဖားကန႔္က ထြက္တဲ့ ေက်ာက္စိမ္းေတြကို ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီး(ၿငိမ္း) သန္းေ႐ႊနဲ႔ သူ႔ေနာက္လိုက္ အရာရွိႀကီးေတြ၊ သူတို႔ မိသားစုေတြ၊ ခ႐ိုနီသူေဌးႀကီးေတြနဲ႔ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕ေတြထဲမွာ အင္အားအႀကီးဆုံး ျဖစ္တဲ့ ဝျပည္ေသြးစည္းညီၫြတ္ေရး တပ္မေတာ္ (UWSA)၊ တ႐ုတ္လုပ္ငန္းရွင္ေတြက ကုမၺဏီေတြ တရားဝင္ဖြင့္ၿပီး ဆယ္စုႏွစ္ တခုၾကာ တူးေဖာ္ လုပ္ကိုင္ေနခဲ့ၾကတာပါ။ သယံဇာတ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္မႈဆိုင္ရာ မူဝါဒ ေရးရာ အႀကံေပးအဖြဲ႕ Natural Resources Governance Institute (NRGI) က ၂၀၁၉ ခုႏွစ္အတြင္းက ထုတ္ျပန္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြအရ ျမန္မာႏိုင္ငံက ေက်ာက္စိမ္းကေန ႏွစ္စဥ္ အေမရိကန္ ေဒၚလာ ၁၅ ဘီလ်ံခန႔္ဝင္ေငြ ရရွိေနတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေက်ာက္တူးေဖာ္ေရးလုပ္ငန္းကို တူးေဖာ္ခြင့္ ရရွိေနသူေတြရဲ႕ ဝင္ေငြ၊ အက်ိဳးအျမတ္ေတြကေတာ့ တိတိက်က် မသိရသလို တိုင္းျပည္အတြက္ အခြန္ဘ႑ာ ဘယ္ေလာက္ေပးေဆာင္သလဲ၊ မေပးေဆာင္ဘူးလဲ မသိရွိ ရပါဘူး။

ဧရာဝတီက မ်က္ဝါးထင္ထင္ ေတြ႕ခဲ့ရတာ ကေတာ့ ဖားကန႔္နဲ႔ လုံခင္းၿမိဳ႕ပတ္လည္မွာ အရင္က ေတာင္တန္းႀကီးေတြဟာ ခ်ိဳင့္ဝွမ္းႀကီးေတြ ျဖစ္သြားၿပီး အရင္က လွ်ိဳေျမာင္ႀကီးေတြမွာ ေက်ာက္စိမ္းတူးထုတ္ထားတဲ့ စြန႔္ပစ္ ေျမစာပုံႀကီးေတြ ေတာင္လိုပုံလာခဲ့တာပါပဲ။ ေဒသခံ ဌာေနတိုင္းရင္းသား ေခါင္းေဆာင္ တဦးျဖစ္တဲ့ ကခ်င္အမ်ိဳးသားမ်ား ဖြံ႕ၿဖိဳး တိုးတတ္ေရး အသင္းရဲ႕ ဥကၠဌ ဦးလေမာင္လေတာင္ကေတာ့ ေက်ာက္တူးေဖာ္သူေတြအေနနဲ႔ ဖားကန႔္ကို ေစတနာရွိရင္ ေက်ာက္စိမ္းနဲ႔ေတာင္ လမ္းခင္းလို႔ ရတယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ ျပင္ပကေန ဝင္ေရာက္လာၿပီး ေက်ာက္တူးေဖာ္တဲ့သူေတြက အက်ိဳးအျမတ္ေတြ ရၿပီး အိမ္ျပန္သြားၾကေပမယ့္ ဌာေနတိုင္းရင္းသားေတြကေတာ့ ေတာေတာင္ေတြ ျပဳန္းလို႔ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ ပ်က္စီးတဲ့ ဒဏ္၊ ေျမၿပိဳတဲ့ ဒဏ္နဲ႔ လမ္းပန္းဆက္သြယ္ေရး ဆိုးတဲ့ ဒဏ္ေတြကို သားစဥ္ေျမးဆက္ ခံစားၾကရမွာလို႔လည္း ဦးလေမာင္လေတာင္က ေျပာပါတယ္။ ဖားကန႔္မွာ ကုမၺဏီေတြ ဝင္လာၿပီး ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္မႈ လုပ္ငန္းကို စစ္အစိုးရနဲ႔ ကခ်င္လြတ္လပ္ေရးတပ္မေတာ္ (KIA) တို႔ အၾကား အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ၿပီးေနာက္ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္မွာ စတင္ခဲ့ၾကတာပါ။

၂၀၀၀ ခုႏွစ္ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ေက်ာက္တူးေဖာ္ခြင့္ ရတဲ့ ကုမၺဏီေတြက စက္ယႏၲရား အႀကီးစားေတြနဲ႔ တူးေဖာ္ၾကတာ ယေန႔ထိပါပဲ။ ေက်ာက္စိမ္းလုပ္ကြက္ေတြဟာ အစိုးရနဲ႔ ကုမၺဏီေတြၾကား အက်ိဳးတူ ဖက္စက္ တူးေဖာ္ လုပ္ကိုင္တာ ရွိသလို ကုမၺဏီေတြက အျပည့္အဝ တူးေဖာ္တာလည္းရွိပါတယ္။ KIA ကေတာ့ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္မွာ အစိုးရနဲ႔ အပစ္အခတ္ ပ်က္ၿပီး တိုက္ပြဲေတြ ျပန္ျဖစ္ေနေပမယ့္ ေက်ာက္စိမ္း တူးေဖာ္ေရး ကုမၺဏီေတြကို အခြန္ဆိုတဲ့ ေခါင္းစဥ္နဲ႔ ေငြေၾကး ေကာက္ခံပါတယ္။ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္ေရးလုပ္ငန္းေတြကေန KIA ဟာလည္းႏွစ္စဥ္ သိန္း ေထာင္နဲ႔ခ်ီ ဝင္ေငြ ရပါတယ္။ တဖက္မွာေတာ့ တရားဝင္အေနနဲ႔ဆိုရင္ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံ အေျခခံ ဥပေဒအရ သယံဇာတ အႀကီးစား တူးေဖာ္ထုတ္လုပ္တာနဲ႔ ပတ္သတ္ရင္ ျပည္ေထာင္စု အစိုးရျဖစ္တဲ့ ဗဟိုအစိုးရကပဲ လုပ္ပိုင္ခြင့္ခ်ေပးခြင့္ ရွိသလို ရသမွ်အခြန္ကိုလည္း ျပည္ေထာင္စုကပဲ ရတာပါ။ ျပည္ေထာင္စုအစိုးရအေနနဲ႔ ေက်ာက္စိမ္းတူးေဖာ္မႈေၾကာင့္ ေနာက္ဆက္တြဲ ျဖစ္လာတဲ့ ဆိုးက်ိဳးေတြကိုေတာ့ ေျဖရွင္းေပးဖို႔ ဌာေနတိုင္းရင္းသားေဒသခံေတြနဲ႔ ညႇိႏႈိင္းတာ၊ လမ္းပန္းဆက္သြယ္ေရး ေကာင္းေအာင္ ေဆာင္႐ြက္ေပးတာမ်ိဳး မေတြ႕ရပါဘူး။

သတင္း- နန္းလြင္ႏွင္းပြင့္
ဓါတ္ပုံ – ေဇာ္ေဇာ္

CREIT ဧရာဝတီ

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

eighteen + five =