ၿပီးခဲ့တဲ့ လတုန္းက ေဘ႐ြတ္ၿမိဳ႕ႀကီးတၿမိဳ႕လုံးကို မီးဟုန္းဟုန္း ေတာက္ေအာင္ ေပါက္ကြဲေစခဲ့တဲ့ အမိုနီယံ ႏိုက္ထရိတ္ ဆိုတာ ဘာလဲ၊ ဘယ္ေလာက္ အႏၲရာယ္မ်ားသလဲ…?

ၿပီးခဲ့တဲ့ ၾသဂုတ္လ ၄ ရက္ေန႔တုန္းကေပါ့။ ျပင္းထန္တဲ့ ျမည္ဟီးသံႀကီး နဲ႔အတူ ေဘ႐ြတ္ၿမိဳ႕ရဲ႕ ေကာင္းကင္ယံမွာ ေၾကာက္မက္ဖြယ္ မီးေတာက္ႀကီးက မႈိပြင့္ႀကီးတစ္ခုလို အလိပ္လိုက္တက္လာ တယ္။ အေရွ႕-အေနာက္ ကမာၻႏွစ္ခုရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈဆုံရပ္လို႔ တင္စားခံခဲ့ရတဲ့ ေျမထဲ ပင္လယ္ထဲက ဆိပ္ကမ္းၿမိဳ႕ေလးဟာ မ်က္စိတစ္မွိတ္လွ်ပ္တစ္ျပက္ကာလအတြင္းမွာ အပ်က္အစီးပုံေတြ အထပ္ထပ္နဲ႔ တုန္လႈပ္ေျခာက္ျခားဖြယ္ အနိတၳာ႐ုံအရပ္ျဖစ္သြားခဲ့တာပါ။ လူ ၂၂၀ ေက်ာ္ေသဆုံးၿပီး၊ ၇၀၀၀ ေက်ာ္ ဒဏ္ရာရကာ၊ လူ သုံးသိန္းေက်ာ္ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ ျဖစ္ေစခဲ့တဲ့ ဒီေပါက္ကြဲမႈရဲ႕ လက္သည္ဟာ အမိုနီယံ ႏိုက္ထရိတ္ (Ammonium Nitrate) ျဖစ္တယ္လို႔ လက္ဘႏြန္ အစိုးရက ေၾကညာခဲ့ပါတယ္။

ေဒၚလာ ၁၅ သန္းဖိုးေလာက္ ပ်က္စီးဆုံးရႈံးေစခဲ့ၿပီး အဓိက ကုန္သြယ္ေရးဆိပ္ကမ္းကို တစ္စစီျဖစ္သြားေစခဲ့တဲ့ တရားခံလို႔ ဆိုရပါမယ္။ ေပါက္ကြဲမႈအားက ၁.၂ ကီလိုတန္ေလာက္အထိရွိခဲ့တာကိုး။

အမိုနီယံ ႏိုကၳရိတၦိဳတာဘာလဲ

ေဒသအာဏာပိုင္ေတြရဲ႕ ထုတ္ျပန္ခ်က္ေတြအရဆိုရင္ေတာ့ ဆိပ္ကမ္းမွာဆိုက္ကပ္ ထားတဲ့ သေဘၤာတစ္စီးေပၚက အမိုနီယံ ႏိုက္ထရိတ္ ၂၇၅၀ တန္ေလာက္ မီးေလာင္ၿပီး ေပါက္ကြဲခဲ့တာကေနစတင္ခဲ့တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ေပါက္ကြဲမႈဟာ ဘယ္ေလာက္ေတာင္ ျပင္းထန္သလဲဆိုရင္ အေမရိကန္ ဘူမိေဗဒ သုေတသနအဖြဲ႕ရဲ႕ ေလ့လာခ်က္အရ အင္အား ရစ္ခ်တာစေကး ၃.၃ ျပင္းအားရွိတဲ့ ငလ်င္ငယ္တစ္ခုလႈပ္ခတ္သြားတဲ့အထိပါပဲတဲ့။ အနီးနားပတ္ဝန္းက်င္က အစၥေရး၊ ဆီးရီးယား၊ ဆိုက္ပရက္စ္၊ တူရကီနဲ႔ ဥေရာပ အေရွ႕ေတာင္ဖ်ားစြန္းက တိုင္းျပည္တစ္ခ်ိဳ႕အထိ ဒီ သက္ေရာက္မႈကို ခံစားခဲ့ၾကရပါတယ္။

ဒီေလာက္ အႏၲရာယ္မ်ားတဲ့ အမိုနီယံ ႏိုက္ထရိတ္ဆိုတာ ဘယ္လိုအရာမ်ိဳးလဲ သိခ်င္ၾကမယ္ထင္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ အမိုနီယံ ႏိုက္ထရိတ္ဆိုတာ ဓာတုေဗဒပစၥည္းတစ္မ်ိဳးျဖစ္ၿပီး အျဖဴေရာင္ခရစၥတယ္မႈန္ေလးေတြပါ။ ေရမွာေပ်ာ္ဝင္လြယ္သလို မီးေလာင္လည္း လြယ္ပါတယ္။ အမ်ားဆုံးအသုံးျပဳၾကတာကေတာ့ ဓာတ္ေျမၾသဇာထုတ္လုပ္တဲ့ ေနရာေတြမွာပါပဲ။ စိုက္ပ်ိဳးေရးက႑အတြက္ မရွိမျဖစ္ ထုတ္ကုန္တစ္ခုလို႔ အဆိုရွိၾကပါတယ္။ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ဓာတ္ပါဝင္မႈျမင့္မားတဲ့ ဓာတ္ေျမၾသဇာေတြထုတ္လုပ္ရာမွာ အမိုနီယံ ႏိုက္ထရိတ္က မရွိမျဖစ္ပါပဲ။

ဒါ့အျပင္ ေဖာက္ခြဲေရးလက္နက္ခဲယမ္းပစၥည္းေတြမွာလည္း ထည့္သြင္းအသုံးျပဳသလို ေက်ာက္မိုင္းတြင္းေတြ၊ သတၱဳတူးေဖာ္ေရးလုပ္ငန္းေတြ၊ ေဆာက္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းေတြမွာလည္း ေဖာက္ခြဲေရးအတြက္ အသုံးခ်ၾကပါေသးတယ္။ ၂၀၁၇ ခုႏွစ္က မွတ္တမ္းေတြအရ ကမာၻေပၚမွာ တစ္ႏွစ္ ကို အမိုနီယံ ႏိုက္ထရိတ္ တန္ခ်ိန္ေပါင္း ၂၁.၆ သန္းေလာက္ ထုတ္လုပ္ပါတယ္တဲ့။ တန္ ၃၀၀၀ နီးပါးေပါက္ကြဲတာေတာင္ ဒီေလာက္ ထိခိုက္တာဆိုေတာ့ ဘယ္ေလာက္ အႏၲရာယ္မ်ားလဲ စဥ္းစားသာ ၾကည့္ပါေတာ့။

အမိုနီယံ ႏိုက္ထရိတ္ရဲ႕ အႏၲရာယ္

ဒီျဒပ္ေပါင္းဟာ ေပါက္ကြဲေစတာ တစ္ခုတည္း လူေတြကို ထိခိုက္ေစတာမဟုတ္ပါဘူး။ တျခားနည္းလမ္းေတြနဲ႔လည္း ထိခိုက္ေစႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဓာတ္ေျမၾသဇာေတြထဲမွာ ပမာဏနည္းပါးစြာပါဝင္ေနတဲ့ အမိုနီယံ ႏိုက္ထရိတ္ကေတာ့ လူေတြကို မထိခိုက္ေစႏိုင္ဘူးလို႔ ကြၽမ္းက်င္သူေတြက ဆိုထားၾကပါတယ္။ အမိုနီယံ ႏိုက္ထရိတ္ဟာ လူသားေတြအတြက္ အက်ိဳးျပဳႏိုင္တာေတြမ်ားသလို ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးလည္းမ်ားတဲ့ ျဒပ္ေပါင္းတစ္မ်ိဳးလို႔ ဆိုလို႔ရပါတယ္။ မ်ားေသာ အားျဖင့္ ပုံမွန္ထိေတြ႕ကိုင္တြယ္တာဟာ ျပႆနာမဟုတ္ေပမယ့္ မၾကာခန ထိေတြ႕ကိုင္တြယ္ရသူေတြ၊ ေလထဲကေနတဆင့္ ရႈရႈိက္ေနမိသူေတြ၊ မေတာ္တဆ မ်ိဳခ်မိသူေတြဆိုရင္ေတာ့ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြ ႀကဳံရတတ္ပါတယ္။

NORTECH သုေတသနဓာတ္ခြဲခန္းရဲ႕ ထုတ္ျပန္ခ်က္ေတြအရဆိုရင္ ဒီလိုထိေတြ႕ကိုက္တြယ္ေနရသူေတြဟာ ၾကာလာတာနဲ႔အမွ် ေခ်ာင္းဆိုးတာ၊ လည္ေခ်ာင္းနာတာ၊ အသက္ရႉက်ပ္တာ၊ မြန္းက်ပ္တာ၊ ေခါင္းကိုက္တာ၊ ေခါင္းမူးတာ၊ ဗိုက္ေအာင့္တာ၊ အာ႐ုံစူးစိုက္လို႔မရတာ၊ ေအာ့အန္တာ၊ ႏွလုံးနဲ႔ ေသြးလည္ပတ္မႈကို ထိခိုက္ေစတာ၊ ေသြးဝမ္းသြားတာ၊ ႐ုတ္တရက္ အားအင္ကုန္ခမ္းတာ၊ အေၾကာဆြဲတာေတြ ႀကဳံရႏိုင္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ေအးခဲထားတဲ့ အမိုနီယံ ႏိုက္ထရိတ္ကို မ်ိဳခ်မိမယ္ဆိုရင္ အဆိပ္သင့္တဲ့ေဝဒနာခံစားရႏိုင္ပါတဲ့အျပင္ ဝမ္းေလွ်ာတာ၊ ေအာ့အန္တာ၊ ဗိုက္ေအာင့္တာေတြလိုမ်ိဳး လကၡဏာေတြလည္း ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္ပါေသးတယ္။ လန္ဒန္ တကၠသိုလ္က ဓာတုေဗဒ ပါေမာကၡတစ္ဦးျဖစ္တဲ့ အန္ဒရီယာ ဆယ္လာရဲ႕ အဆိုအရ အမိုနီယံ ႏိုက္ထရိတ္က လူေတြကို အႏၲရာယ္အမ်ားဆုံးျဖစ္ေစတဲ့အခ်က္ဟာ မီးေလာင္ကြၽမ္းေစႏိုင္တာျဖစ္တယ္လို႔ဆိုထားပါတယ္။ အခ်ိန္ၾကာျမင့္စြာ သိုမွီး ထားျခင္းဟာ မီးေလာင္မႈျဖစ္ေစဖို႔ အခ်ိန္ေပးထားသလိုျဖစ္ေစႏိုင္တာမို႔ သတိထားရလိမ့္မယ္လို႔ ဆိုထားပါတယ္။

ေနာက္ထပ္ အေရးႀကီးတဲ့ သတိထားစရာအခ်က္ကေတာ့ ေဘ႐ြတ္ေပါက္ကြဲမႈမွာ ေသဆုံးခဲ့သူတစ္ခ်ိဳ႕ဟာ ေပါက္ကြဲမႈေၾကာင့္ ထိခိုက္မိလို႔မဟုတ္ပဲ အဆိပ္ဓာတ္ေငြ႕ေတြ ရႈရႈိက္မိတာေၾကာင့္ဆိုတာပါပဲ။ အမိုနီယံ ႏိုက္ထရိတ္ မီးေလာင္ေပါက္ကြဲတဲ့ အခါမ်ိဳးမွာ ႏိုက္ထ႐ိုဂ်င္ေအာက္ဆိုက္ဒ္ (Nitrogen Oxides) နဲ႔ အမိုးနီးယားဓာတ္ေငြ႕ေတြ ေရာေႏွာပါဝင္ေနတဲ့ အဆိပ္ေငြ႕ေတြ ထြက္လာတတ္ၿပီး လူေတြ ရႈရႈိက္မိရင္ အသက္ဆုံးရႈံးေစႏိုင္ပါတယ္။

သတိထားဖို႔ လိုပါတယ္ အမိုနီယံ ႏိုက္ထရိတ္ဟာ သာမန္လူထုနဲ႔ မနီးစပ္တဲ့ ဓာတုေဗဒပစၥည္းတစ္မ်ိဳးလို႔ မွတ္ယူစရာရွိေပမယ့္ ဟင္းသီးဟင္း႐ြက္ေတြ စိုက္ပ်ိဳးရာမွာ မပါမျဖစ္ ျဖစ္ေနတဲ့ ဓာတ္ေျမၾသဇာေတြမွာ ပါဝင္ေနတာမို႔ သတိထားဖို႔ လိုအပ္လွပါတယ္။ ဓာတ္ေျမၾသဇာေတြကို အသုံးျပဳၿပီ စိုက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္းလုပ္ကိုင္ေနၾကတဲ့ စိုက္ပ်ိဳးေရးလုပ္သားႀကီးေတြအေနနဲ႔ စနစ္တက် သိုေလွာင္သိမ္းဆည္းသင့္သလို၊ ဒီလိုစိုက္ပ်ိဳးထုတ္လုပ္ထားတဲ့ သစ္သီးဝလံေတြကို မွီဝဲစားေသာက္ေနသူေတြအေနနဲ႔လည္း စနစ္တက်စင္ၾကယ္စြာ ေဆးေၾကာၿပီးမွ သာ မွီဝဲစားေသာက္ၾကဖို႔ အႀကံေပးလိုပါ တယ္။

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

2 × 5 =