ျမန္မာျပည္ မွာ ခုတေလာ ထိုးေနၾက တဲ႕ တုတ္ေကြး ေဆးေတြ ရဲ႕ ေနာက္ကြယ္က အေၾကာင္းရင္း

ျမန္မာျပည္ မွာ ခုတေလာ ထိုးေနၾက တဲ႕ တုတ္ေကြး ေဆးေတြ ရဲ႕ ေနာက္ကြယ္က အေၾကာင္းရင္း

ေရးမယ္ ေရးမယ္ နဲ႔ လူမုန္းမ်ားမွာ စိုးလို ႔ခ်ိန္ေနတာ ။ ဟိုတေန႔က မီဒီယာတခုနဲ႔ အင္တာဗ်ဴး မွာလည္း ေတာ္ေတာ္ေလးျပည့္ျပည့္စုံစုံေျပာ လိုက္ၿပီးျဖစ္တာေၾကာင့္ ခုခ်ေရးလိုက္ ပါ တယ္ ။ ေနာက္တခ်က္က ကိုယ့္အက်ိဳးစီးပြါး တျပားသားမွမပါဘူး ဆိုတာယုံၾကည္ လို႔ လိပ္ျပာသန္႔သန္႔နဲ႔ေရး ပါတယ္ ။တုပ္ေကြးကာကြယ္ေဆး ကိစၥပါ ။ အင္း ေရးမယ့္ေရးေတာ့ ကိုယ္သိ သမွ်အားလုံး စီကာပတ္ကုံးေရးရ ပါေတာ့မယ္ ။

တုပ္ေကြး ကာ ကြယ္ေဆး ဆို တာ Seasonal flu လို႔ေခၚတဲ့ ရာသီတုပ္ေကြး ကိုကာကြယ္တဲ့ေဆးပါ။ သူက တစ္ႏွစ္ကိုႏွစ္ႀကိမ္ေဆးအသစ္ေတြထြက္ပါတယ္။ ပထမတႀကိမ္ ကေတာ့ ကမာၻေတာင္ဘက္ျခမ္းႏိုင္ငံေတြ အတြက္ထုတ္တာပါ ။ ျမန္မာႏိုင္ငံကေတာ့ ကမာၻ႔ေျမာက္ဘက္ျခမ္း မွ က်ေပမယ့္ ရာသီ တုပ္ေကြးေရာဂါက မိုးရာသီမွာပဲအျဖစ္မ်ားလို႔ ကမာၻ႔ေတာင္ဘက္ျခမ္းနဲ႔သြားတူ ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မိုးဦးက်မ တိုင္မီ ေမလ၊ ဇြန္လေလာက္မွာထြက္တဲ့ေဆး ကို အထိုးမ်ားၾကပါတယ္။

ဟိုးေျမာက္ ဘက္ပိုင္း က ဥေရာပႏိုင္ငံေတြ ဘာညာက်ေတာ့ ေဆာင္းဦးေပါက္ ႏိုဝင္ဘာ၊ ဒီဇင္ဘာေလာက္မွာထြက္တဲ့ေဆးကို ထိုးက်ရပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ပညာရွင္ေတြေျပာတာ ကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာလည္း ေဆာင္းရာသီတုပ္ေကြးျဖစ္တတ္တာေၾကာင့္ ေဆာင္းတြင္းေဆးကိုလည္းထိုးသင့္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ မိုးရာသီအတြက္ပဲထိုးၾကတာ မ်ား ပါတယ္။

တုပ္ေကြးဗိုင္းရပ္စ္ေတြ ဆို တာက တႏွစ္နဲ႔တႏွစ္ Strain (မ်ိဳးကြဲ)ေတြမတူၾကပါဘူး။ ဒီႏွစ္အတြက္ ဘယ္မ်ိဳးကြဲ ဘယ္အေကာင္က ထေဟာ့မလဲဆိုတာ တပ္အပ္မေျပာႏိုင္ ပါဘူး။ အဲ့ဒီေတာ့ ေဆးထုတ္လုပ္တဲ့ကုမၸဏီေတြက သူတို႔ထုတ္ခ်င္တိုင္းထုတ္လို႔မရပါဘူး။ WHO ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ႀကီးက ႏွစ္စဥ္ သတ္မွတ္ေပးတဲ့ ဗိုင္းရပ္စ္မ်ိဳးကြဲအတြက္ကိုပဲ ေဆးကုမၸဏီေတြ အားလုံး တညီတၫြတ္တည္းထုတ္ၾကရတာပါ။ WHO ကေတာ့ တစ္ရာသီအတြက္ကို တုပ္ေကြးမ်ိဳးကြဲ သုံးမ်ိဳး ဒါမွမဟုတ္ ေလးမ်ိဳးသတ္မွတ္ေပးပါတယ္။ အဲ့ဒီပိုးေတြကို ကာကြယ္တဲ့ေဆးေတြ ကို ေဆးကုမၸဏီေတြက ထုတ္ၾကရတာပါ။

ဒါေၾကာင့္ မွတ္ထား ရမွာက တုပ္ေကြး ကာကြယ္ေဆး ဆိုတာ ရာသီတုပ္ေကြးကိုပဲကာကြယ္တာပါ။ ဆင္တုပ္ေကြးတို႔၊ ဝက္တုပ္ေကြးတို႔၊ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးတို႔ အဲ့ဒါေတြကိုမကာကြယ္ႏိုင္ပါဘူး။ ရာသီတုပ္ေကြး မွာေတာင္ မွ သူကာကြယ္ႏိုင္တဲ့၊ အျဖစ္မ်ားတဲ့ဗိုင္းရပ္စ္အေကာင္သုံးေကာင္ သို႔မဟုတ္ ေလးေကာင္ကိုပဲကာကြယ္ပါတယ္။ ကိုယ္ကကံဆိုးၿပီး အျဖစ္နည္းတဲ့ တုပ္ေကြးအေကာင္အကိုက္ခံရရင္ေတာ့ မကာကြယ္ႏိုင္ပါ။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ ဂ်င္းစကားျဖစ္တဲ့ တုပ္ေကြးမွန္သမွ် အကုန္ ကာကြယ္တယ္ ဆိုၿပီး လိမ္ညာၿဖီးျဖန္းေနၾကတာေတြ ကို မယုံၾကပါနဲ႔။

ေနာက္တခ်က္က ကာကြယ္ေဆးေတြ ရဲ႕ အသက္က Cold chain လို႔ေခၚ တဲ့အေအးေပးစံနစ္ပါ။ စထုတ္လုပ္လိုက္တဲ့စက္႐ုံကေနစၿပီး ထိုးတဲ့သူရဲ႕အသားထဲေဆးဝင္သြား တဲ့ အထိ အပူခ်ိန္ဟာ နည္းလို႔လည္း မရပါဘူး ။ မ်ားလို႔လည္း မရပါဘူး ။ အဲ့ဒီ Cold chain အေၾကာင္း စိတ္ဝင္စားစရာေရးထားတဲ့ ပို႔စ္ေလး တခု ၿပီးခဲ့တဲ့ နာရီပိုင္းကပဲ က်ေနာ္ရွဲထားပါ ေသးတယ္ ။ က်ေနာ့္ေဝါလ္ေပၚမွာ ရွာဖတ္ၾကည့္ပါ ။

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ တုပ္ေကြး ကာကြယ္ေဆး ကို အဓိကတရားဝင္တင္သြင္းေနတဲ့ေဆးကုမၸဏီႀကီးက ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္ႏွစ္ေလာက္အထိက တစ္ခုတည္းပဲရွိပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္း ကုမၸဏီႀကီးတခုက ေနာက္ထပ္ တခု ထပ္သြင္းလာေတာ့ ေဒါင္ေဒါင္ျမည္ ႏွစ္ခုပဲရွိပါတယ္။ အဲ့ဒီႏွစ္ခုကေတာ့ နာမည္ရွိၿပီးသားကုမၸဏီႀကီးေတြျဖစ္တာေၾကာင့္ FDA ခြင့္ျပဳခ်က္ရတဲ့ ၊ Myanmar Registration Number ရၿပီးျဖစ္တဲ့ေဆးေတြကိုပဲသြင္းပါတယ္။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ Cold chain ဘာညာနဲ႔ပက္သက္ရင္ေတာ့ သူတို႔ကစိတ္ခ်ရတယ္လို႔ေျပာလို႔ရ ပါတယ္ ။

တုပ္ေကြးကာကြယ္ေဆးကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ စထိုးလာၾကတာ ငါးႏွစ္၊ ေျခာက္ႏွစ္ေလာက္ရွိပါၿပီ။ တစ္ႏွစ္ထက္တစ္ႏွစ္ပိုၿပီး ထိုးတဲ့သူမ်ားလာၾကပါတယ္။ ဟိုးတစ္ႏွစ္ကေတာ့ H1N1 ထျဖစ္ေတာ့ ေစ်းကြက္ထဲ မွာေဆးေတြျပတ္တဲ့အထိထိုးၾကပါေတာ့တယ္။ တရားဝင္သြင္းတဲ့ေဆးေတြ ကေတာ့ ႏွစ္စဥ္ျဖဳန္းအား အေရအတြက္ကိုပဲခ်ိန္ၿပီး သြင္းထားတာ ဆိုေတာ့ တကယ္တမ္း ထိုးတဲ့သူ ႐ုတ္တရတ္ မ်ားလာေတာ့ သူတို႔လည္းမတတ္ႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။

အဲ့ဒီေတာ့ တခ်ိဳ႕ ကလည္း ဘန္ေကာက္တို႔၊ စင္ကာပူတို႔ကေနလွမ္းမွာၿပီးထိုးၾက ပါတယ္။ သူတို႔ဆီကေဆးေစ်းေတြ ကေတာ့ နဂိုကတည္းကမွက်ေနာ္တို႔ထက္မ်ားပါတယ္။ ဆိုေတာ့ ခုလိုမ်ိဳးသယ္ယူ ပို႔ေဆာင္စရိတ္ဘာညာနဲ႔ဆိုေတာ့ ေတာ္ေတာ့္ကိုေျမာက္ပါတယ္။ ဒါကေတာ့ စီးပြားျဖစ္မဟုတ္ဘဲ ကိုယ့္ဘာသာ ကိုယ္တပိုင္ တႏိုင္ဝယ္ထိုးၾကတာဆိုေတာ့ (Cold chain ဘာညာ၊ ေဆးအာနိသင္ဘာညာ ခဏထားလိုက္ဦး) သူတို႔ကိုအျပစ္မဆိုသာဘူး။ ကူးမွာေၾကာက္ၾကတာကိုး။

အဲ့ဒီလို လူေတြ ရဲ႕ေၾကာက္႐ြံ႕ထိတ္လန္႔မႈကို အခြင့္ေကာင္းယူၿပီးလုပ္စားၾကတဲ့သူေတြက ထုံးစံအတိုင္းေပၚလာပါေတာ့တယ္။ သြင္းေနက် ကုမၸဏီႀကီးေတြေတာင္ ႐ုတ္တရတ္ျပတ္သြားတဲ့ေဆးေစ်းကြက္ ကိုမျဖည့္ႏိုင္တဲ့အခ်ိန္မွာ ဘာနာမည္မွ မရွိတဲ့၊ ဘာေဆးမွမ သြင္းဘူးတဲ့ကု မၸဏီေပါက္စနေလးတခုက တုပ္ေကြးကာကြယ္ေဆးေတြ သြင္းခ် လာပါေတာ့တယ္။ က်ေနာ္တို႔လည္း ေတာ္္ေတာ္အံ့ဩသြားပါတယ္။ ဟ ပိုင္လွခ်ည္လားေပါ့ေလ။

လူနာေတြကလည္းတအားထိုးခ်င္ေနၾကေတာ့ သူတို႔ဆီကမွာၿပီးထိုးျဖစ္ခဲ့တယ္။ ေဆးေရာက္လာ လို႔ၾကည့္လိုက္ေတာ့မွ FDA မျဖတ္ ရေသးဘူး။ Myanmar Registration Number မပါေသးဘူး။ ထုတ္လုပ္တဲ့ကုမၸဏီကလည္း ခပ္ေသးေသးရယ္။ ေစ်းက်ေတာ့ ပုံမွန္ေစ်းထက္ သုံးဆေလာက္တင္႐ိုက္ထားတယ္။ လူနာေတြအတြက္က်ေတာ့လည္း မထိုးတာနဲ႔စာရင္ရွိတာေလးပဲထိုးေပးတာေကာင္းပါတယ္ ဆိုၿပီး ထိုးေပးလိုက္ရတယ္။စုံစမ္းၾကည့္ေတာ့မွ H1N1 အေရးေပၚအေျခအေနမွာလိုအပ္ခ်က္အရ သက္ဆိုင္ရာကိုလႉပါရေစဆိုၿပီး အဆင့္ေတြေက်ာ္ၿပီးသြင္းလာတယ္။ လႉတာက အလုံးေရ ရာဂဏန္းေလာက္။ တကယ္တမ္းသြင္းလာတာက အလုံးေရေသာင္းသိန္းခ်ီၿပီးသြင္းလာတယ္။ ေစ်းႏႈန္းက်ေတာ့ ပုံမွန္ထက္သုံးေလးဆတင္ေရာင္းပါေတာ့တယ္။ လူေတြကလည္း လန္႔ဖ်တ္ၿပီးဘယ္ေလာက္ပဲေပးရေပးရ ဝယ္ထိုးၾက ပါတယ္။ အဲ့ဒီတခ်ီ တည္းတင္ သိန္းေပါင္းေသာင္းခ်ီၿပီးပိုက္သြားပါေတာ့တယ္။

အေပၚမွာေျပာခဲ့တဲ့ မိုးတြင္းတခါ၊ ေဆာင္းတြင္းတခါ ေဆးအသစ္ေပၚတဲ့ကိစၥ ဆက္ေျပာပါမယ္။

ကာကြယ္ေဆးရဲ႕ Expire Date က တစ္ႏွစ္(လားေတာ့မသိဘူး) ခံပါတယ္။ ဆိုလို တာက ခုႏွစ္မိုးရာသီအတြက္ထုတ္တဲ့ေဆးက ထုတ္လုပ္ရက္စြဲ April 2020 ဆိုပါစို႔။ Expire Date က April 2021 ပါ။ ဒါေပမယ့္ သူ႔ရဲ႕ေဆးရာသီက 2020 မိုးတြင္းကာလပါ။ အဲ့ဒီေဆးကို 2021 မတ္လမွာထိုးတယ္ဆိုပါစို႔။ ေဆးကေတာ့ Expire မျဖစ္ေသးပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ သူကာကြယ္ေပးႏိုင္တဲ့ရာသီက ကုန္သြားပါၿပီ။ ထိုးလည္း အရာမေရာက္ေတာ့ပါဘူး။အဲ့ဒီကုမၸဏီက နားမလည္ပါးမလည္နဲ႔ အပိုင္ပဲဆိုၿပီး ေဆာင္းတြင္းအတြက္ေဆးေတြကို ထပ္သြင္းခ်လာပါတယ္။ ဒီမွာက ေဆာင္းတြင္းထိုးေနက်မဟုတ္ေတာ့ ေဆးေတြကပိုေနေရာ။ အဲ့ဒီေတာ့ ပိုတဲ့ေဆးေတြကို ရာသီကုန္ေတာ့မွဘာလုပ္ရမွန္းမသိျဖစ္ၿပီး ကုမၸဏီနာမည္အႀကီးႀကီးတပ္ၿပီး ဘိုးဘြားရိပ္သာေတြမွာ အလႉဆိုၿပီးလိုက္ထိုးေပးပါေတာ့တယ္။ မသိတဲ့သူေတြကေတာ့ သာဓုေတြေခၚၾကေပါ့။ ကိုယ္ေတြကေတာ့ သက္ျပင္းေတြခ်လို႔။

ခုကာကြယ္ေဆးကိစၥကို ၿပီးခဲ့တဲ့ႏွစ္လ ကိုဗစ္စျဖစ္ကတည္းကေရးခ်င္ခဲ့တာပါ။ ကိုယ့္သူငယ္ခ်င္းဆရာဝန္ေတြထဲမွာကလည္း ကုမၸဏီေဆးဝင္တာကိုမေစာင့္ႏိုင္လို႔ ေအာက္လမ္းကသြင္းလာတဲ့ေဆးေတြကိုထိုးေနၾကတဲ့သူေတြလည္းရွိေတာ့ သူတို႔ကိုအားနာတာေၾကာင့္ မေရးျဖစ္ခဲ့ဘူး။ တကယ္ေတာ့ သူတို႔ကလည္း စီးပြါးျဖစ္ထိုးတာမဟုတ္ဘူး။ တရားဝင္ေဆးကိုမေစာင့္ႏိုင္လို႔၊ သူတို႔ဆီမေရာက္ႏိုင္လို႔ Cold chain စိတ္ခ်ရတယ္လို႔ထင္တဲ့လမ္းေၾကာင္းကေဆးကို တစ္လုံးစႏွစ္လုံးစထိုးၾကတာပါ။

ေဆးပဲကြာ။ မင္း Registration Number ဆိုတာက ဗူးခြံေပၚေဆး႐ိုက္လိုက္ရင္ၿပီးတာပဲကို။ အဓိကက Cold chain မျပတ္ရင္၊ အာနိသင္ေကာင္းရင္ၿပီးတာပဲမဟုတ္လားဆိုရင္ေတာ့ ဟုတ္ပါတယ္။ စိတ္ခ်ရရင္ေတာ့ထိုးပါ။ ဒါေပမယ့္ Cold chain ျပတ္မျပတ္ဆိုတာက ဘယ္လိုမွစမ္းၾကည့္လို႔မွမရတာ။ တခ်ိဳ႕ကာကြယ္ေဆးေတြမွာေတာ့ ေဆးပုလင္းမွာ Cold chain ျပတ္ရင္ အေရာင္ေျပာင္းသြားတတ္တဲ့ Security Color code ေလးေတြပါပါတယ္။ ကိုယ့္ဆီေရာက္လို႔ အဲ့ဒီဟာေလးက အေရာင္ေျပာင္းေနရင္ အာနိသင္မရွိေတာ့ဘူးလို႔အလြယ္တကူသိႏိုင္ပါတယ္။

ဒီႏွစ္မွာေတာ့ ကိုးဗစ္ဝင္ရႈပ္လိုက္လို႔ ရာသီတုပ္ေကြး လည္းေတာ္ေတာ္တိုင္ပတ္သြားမယ့္သေဘာရွိပါတယ္။ အေကာင္းဘက္ကၾကည့္ရင္ေတာ့ ကိုးဗစ္နဲ႔ရာသီတုပ္ေကြးက ကူးစက္ျပန္႔ႏွံ႔ပုံသိပ္မကြာတာေၾကာင့္ ခုလိုမ်ိဳး Mask တပ္၊ လက္ေဆး၊ ႏွာေစးေခ်ာင္းဆိုးရင္အုပ္ထား၊ ခပ္ခြါခြါေန စတာေတြက ရာသီတုပ္ေကြးကူးစက္မႈကို ပါကာကြယ္ၿပီးသားျဖစ္ေစပါတယ္။ တဘက္ကၾကည့္ရင္ေတာ့ ေရာဂါလကၡဏာေတြကလည္း ခပ္ဆင္ဆင္ျဖစ္တာေၾကာင့္ ဖ်ားရင္ ကိုးဗစ္လိုလို၊ ရာသီတုပ္ေကြးလိုလိုနဲ႔ ေတာ္ေတာ္ေလးအုန္းစားၾကရပါလိမ့္မယ္။ အဲ့ဒီေတာ့ ရာသီတုပ္ေကြးအတြက္ ကာကြယ္ေဆးကေတာ့ တတ္ႏိုင္သေလာက္ ထိုးထားသင့္တယ္လို႔ အႀကံျပဳပါရေစ။

အခု ဒီစာကိုေရးတာဟာ ေဆးေၾကာ္ျငာေပးေနတာ မဟုတ္ပါဘူး။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ ကုမၸဏီနာမည္၊ ေဆးနာမည္ေတာင္ထည့္မေရးထားပါဘူး။ က်ေနာ့္ေဆးခန္းမွာ ေဆးရလို႔ထိုးေပးရင္လည္း ေစ်းအဆမတန္တင္ၿပီးထိုးေပးမွာမဟုတ္ပါဘူး။ ကုမၸဏီေစ်းအတိုင္းပဲထိုးေပးမွာပါ။ခုၾကားရသေလာက္ ေနာက္တပတ္ဆို ေဆးပထမဦးဆုံးအသုတ္ရပါၿပီ။ က်ေနာ္တို႔လည္း ခြဲတမ္းနဲ႔ပဲရပါတယ္။ ထိုးေနက်လူနာေတြနဲ႔တင္ လုံးဝ(လုံးဝ)မေလာက္ပါဘူး။ ေနာက္ပိုင္းေတြေတာ့ ဆက္တိုက္ အလုံအေလာက္ဝင္လာမယ္လို႔သိရပါတယ္။ ေဆးေၾကာ္ျငာတာ၊ ေဆးခန္းေၾကာ္ျငာတာ လုံးဝ(လုံးဝ) မဟုတ္ပါဘူးလို႔ ေျပာထားၿပီးသားျဖစ္တာေၾကာင့္ ဆရာ့ေဆးခန္းမွာပဲထိုးပါရေစတို႔။ က်ေနာ္တို႔ကိုခ်န္ထားေပးပါတို႔ လာမမန္႔ဖို႔ေတာင္းပန္ပါရေစ။က်ေနာ္တို႔က ေဆးနာမည္မွမသိတာ။ ဘယ္လိုဝယ္၊ ဘယ္လိုထိုးရမလဲမွမသိတာဆိုရင္ေတာ့ နီးစပ္တဲ့ဆီမွာပဲစုံစမ္းၿပီးထိုးၾကပါ။ စိတ္ခ်ခ်င္ရင္ေတာ့ တခြန္းပဲေမးလိုက္ပါ။ ေဆးက Myanmar Registration Number က်ၿပီးသားလားလို႔။

Credit Okka Kyi Win

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

13 + nine =