Rare Earth Elements (သို႔) လက္ရွိ ကမာၻ မွာ မရွိမျဖစ္ အေရးပါ လာတဲ့ ေျမရွား သတၱဳမ်ား အေၾကာင္း

Rare Earth Elements (သို႔) လက္ရွိ ကမာၻ မွာ မရွိမျဖစ္ အေရးပါ လာတဲ့ ေျမရွား သတၱဳမ်ား အေၾကာင္း

ယေန႔ အင္မတန္အေရးပါလာတဲ့ ေျမရွားျဒပ္စင္ မ်ားလို႔ေခၚတဲ့ Rare Earth Metals အေၾကာင္းတင္ျပသြားပါ့မယ္။ ေျမရွားျဒပ္စင္မ်ား Rare Earth Metals ၁၇ ခုရွိတယ္။ သူတို႔ဟာ အလွည့္မွန္ဇယား (Periodic Table) ရဲ႕ ေအာက္ဆုံးပိုင္းမွာရွိတဲ့ လင္သႏိုဒ္ အုပ္စုက ျဒပ္စင္ ၁၅ ခုအျပင္ စကင္ဒီယမ္ (Yttrium) တို႔လည္း ပါဝင္တယ္။ လူသိမ်ားျခင္းမရွိေသးတဲ့ အဲဒီျဒပ္စင္ ၁၇ ခုဟာ ေခတ္မွီတိုးတက္တဲ့ လူေနမႈစနစ္ႀကီးမွာ အင္မတန္ အေရးပါလ်က္ရွိပါတယ္။

Rare Earth Elements ဆိုတာကေတာ့ Periodic Table မွာ အနီေရာင္နဲ႔ ဝိုင္းျပထားတဲ့ ျဒပ္စင္ေတြ ကို ေခၚတာပါဘဲ ၊ စုစုေပါင္း ၁၇ မ်ိဳးရွိတယ္ ၊ သဘာဝမွာေတာ့ ဒီ Elements ေတြကို အျခားျဒပ္စင္ေတြနဲ႔ေပါင္းၿပီး ေအာက္ဆိုဒ္ေတြ အျဖစ္နဲ႔ ေတြ႕ရမ်ားတယ္ စာေတြမွာေတြ႕ရတဲ့ RE , REE ,REM စတာ ေတြဟာ ဒီရွားပါးသတၱဳေတြကို အတိုေခၚၾကတာပါဘဲ။

ကြန္ျပဴတာေတြကို အ႐ြယ္အစား ေသးငယ္သြားေအာင္ ၊ နားက်ပ္ (Headphone) ေတြ မိုက္ခ႐ိုဖုန္း (microphone) ေတြကို အင္အားေကာင္းၿပီးေသးငယ္သြားေအာင္ ဒီ Rare Earth Metals ေတြက ျပဳလုပ္ေပးႏိုင္တယ္။ မ်ိဳးစပ္ Hybrid ကားေတြရဲ႕ ဘက္ထရီပါဝါေတြရေအာင္ ၊ ဟန္းဖုန္းေတြ smart ဖုန္းေတြ ၊ ေက်ာက္သင္ပုန္းကြန္ပ်ဴတာေတြ Tablets ေတြအတြက္ ဓာတ္ခဲကအစ လိုအပ္တာေတြကို ဒီ Rare Earth Metals ေတြကိုသုံးကာ ျပဳလုပ္ရတယ္။

ေလယာဥ္ အစိတ္အပိုင္းေတြ မ်က္မွန္ေတြ တီဗြီ X – ray ေတြအားလုံးမွာ Rare Earth Metals ေတြဟာပါဝင္ေနတယ္။ ဆိုလိုတာက ယေန႔ ကမာၻႀကီးေခတ္မွီတိုးတက္ေနေစဖို႔ ဒီေျမရွားျဒပ္စင္ Rare Earth Metals ဟာ မရွိမျဖစ္ အေရးပါတယ္။

Rare Earth Metals ျဒပ္စင္မ်ား အင္မတန္ အသုံး ဝင္တာေၾကာင့္ အနာဂတ္မွာ ျပႆနာျဖစ္ဖို႔ အလားအလာ အမ်ားဆုံးေသာ ျဒပ္စင္မ်ားပဲလို႔ ဆိုၾကပါတယ္။ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္ကတည္းက တ႐ုတ္ေခါင္းေဆာင္ တိန႔္ေရွာင္ပင္းက ” အေရွ႕အလယ္ပိုင္းမွာ ေရနံရွိတယ္။ တို႔ဆီမွာလည္း Rare Earth Metals ေတြရွိတယ္ ” လို႔ ပါတီ ကြန္ဂရက္မွာ ေျပာၾကား ခဲ့ဖူးပါတယ္။

တိန႔္ေရွာင္ပင္းဟာ Rare Earth Metals ေတြဟာ ေရနံလို လိုအပ္ခ်က္ တစ္ရပ္ ျဖစ္လာမွကို အေစာႀကီးကတည္းက ေတြ႕ျမင္ခဲ့ပါတယ္။ ယေန႔ကမာၻမွာလိုအပ္တဲ့ Rare Earth Metals ပမာဏရဲ႕ ၉၂% ကို တ႐ုတ္က ထုတ္လုပ္တင္ပို႔ေရာင္းခ်ေနပါတယ္။ ဒီေတာ့တ႐ုတ္ဟာ Rare Earth Metals ကို သူေရာင္းခ်င္တဲ့သူမွ ေရာင္းလို႔ ရတယ္။ ေရာင္းခ်င္တဲ့ ေဈးနဲ႔ေရာင္းေနတယ္။ ဝယ္လိုအားမ်ားေနတဲ့အတြက္လည္း ႀကိဳက္သလိုေဈးႏႈန္းျမႇင့္တင္ေရာင္းခ်ႏိုင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ Rare Earth Metals သတၱဳေတြဟာ ေ႐ႊလို တန္ဖိုးႀကီးမားလာေတာ့တာပါပဲ။

ဒီအတြက္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု ၊ အီးယူနဲ႔ ဂ်ပန္တို႔က တ႐ုတ္ ရဲ႕ ကုန္သြယ္ေရး မညီမွ်မႈနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး သုံးသပ္ေစဖို႔ ကမာၻ႔ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႕ WTO ထံတိုင္ၾကားထားခဲ့ပါတယ္။ အမွန္မွာ Rare Earth Metals ကို ကမာၻတစ္ဝွန္းလုံး ေနရာအႏွံ႔မွာေတြ႕ႏိုင္ပါတယ္။ Rare Earth အမ်ားဆုံးရွိတာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု မွာပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက ထုတ္လုပ္စရိတ္ တြက္ေျခမကိုက္လို႔ မထုတ္လုပ္ျဖစ္ေတာ့ဘဲ ဝယ္ယူသုံးစြဲေနတာျဖစ္တယ္။

ယေန႔မွာ အေမရိကန္ကုမၸဏီေတြ ဟာ ကာလီဖိုးနီးယားက Mountain Pass မွာ ျပန္လည္ ထုတ္လုပ္ဖို႔ စိုင္းျပင္းေနပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ စက္ကိရိယာတပ္ဆင္ၿပီး အျမတ္ရေအာင္ ထုတ္လုပ္ႏိုင္ဖို႔ ၾကာဦးမွာျဖစ္ပါတယ္။ တ႐ုတ္ကေတာ့ Rare Earth ကို သံထုတ္လုပ္ရာက ေဘးထြက္ ပစၥည္းအေနနဲ႔ ထုတ္တာမို႔ အဆင္ေျပ တြက္ေျခ ကိုက္လွပါတယ္။

Rare Earth ေတြဟာ ေျမႀကီး ထဲမွာ သတၱဳေအာက္ဆိုဒ္အေန နဲ႔သာတည္ေနၾကၿပီး သတၱဳအျဖစ္ ခြဲထုတ္ဖို႔ေတာ့ ခက္ခဲပါတယ္။ ပထမဦးဆုံး သတၱဳေအာက္ဆိုဒ္ကေန သတၱဳအျဖစ္ခြဲ ထုတ္ယူႏိုင္ခဲ့တဲ့ သတၱဳကေတာ့ လင္သနမ္ပါပဲ။ လင္သနမ္ကို ၁၈၉၃ ခုႏွစ္ကတည္းက ေတြ႕ရွိခဲ့တယ္။ Lanthanum ဆိုရင္ ေငြထက္လည္း ေပါတယ္။ ခဲသတၱဳထက္လည္း ေပါတာပါပဲ။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီအခ်ိန္က သူ႔ကိုဘယ္လိုသုံးရမယ္ဆိုတာ မသိၾကပါဘူး။ ယေန႔မွာေတာ့ သူ႔အသုံးကို ေတြ႕သြားပါၿပီ။

ယေန႔လူႀကိဳက္မ်ားတဲ့ Toyota Pirus မ်ိဳးစပ္ Hybrid ကားမွာ လင္သနမ္ ၁၀ ေပါင္ သို႔မဟုတ္ သုံးပိႆာခန႔္ ပါဝင္ေနတယ္။ ဒါေပမဲ့ ပိုင္ရွင္ေတြကေတာ့ ဒါကိုမသိဘူး။ ဘာေၾကာင့္ဆိုေတာ့ ကားဘတၳရီကို နီကယ္သတၱဳစပ္လို႔ပဲ ေရးထားတာကိုး။ အဲဒီစပ္ထားတဲ့ သတၱဳဆိုတာဟာ လင္သနမ္ပါပဲ။ လင္သနမ္ဘတၳရီဟာ ယေန႔ကားေတြမွာသုံးတဲ့ ခဲဘတၳရီေတြ ထက္ ႏွစ္ဆေလာက္ပိုၿပီး အစြမ္းထက္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ ေပါ့ေပါ့ပါးပါး သယ္ယူႏိုင္တဲ့အစြမ္းထက္လင္သနမ္ဘကၳရီဟာအေရးပါေတာ့တာပဲေပါ့။ ဒါေၾကာင့္ လင္သနမ္ကို အေျမာက္အျမား လိုအပ္ပါတယ္။

တကယ္တမ္း ယေန႔ထြက္တဲ့ လင္သနမ္ပမာဏဟာ မ်ိဳးစပ္ကားေတြ ရဲ႕ ဘကၳရီေတြသုံးဖို႔ အတြက္ အလုံအေလာက္မေပးႏိုင္ေသးတာကို ေတြ႕ရတယ္။ iPhone မွာသုံးတဲ့ ဘကၳရီလည္း ဒီပုံစံပါပဲ။

Rare Earth သတၱဳ ၁၇ လုံးရဲ႕ တစ္မ်ိဳးစီမွာ ထူျခားတဲ့အစြမ္းေတြ ရွိတယ္။ ေပါင္းစပ္ၿပီးေတာ့လည္း သူတို႔ဆီမွာရွိတာေတြထက္ ထူးျခားတဲ့ သတၱိကို ေတြ႕ရျပန္တယ္။ သူတို႔ရဲ႕အသုံးဝင္ပုံအခ်ိဳ႕ကို တင္ျပလိုပါတယ္။

တြင္းထြက္ပစၥည္းေတြျဖစ္တဲ့ Rare Earth ေတြဟာ ကြန္ျပဴတာ Hard Disc Drive ေတြကအစ ယေန႔သုံးေနတဲ့ Smart Phone ေတြမွာ မရွိမျဖစ္ပစၥည္းေတြပါပဲ။ အီလက္ထ႐ြန္နစ္ လုပ္ငန္းတစ္ခုလုံးမွာ Rare Earth ေတြပါဝင္တယ္။ LED ေတြအတြက္လည္းသုံးရတယ္။ အရင္က ပတၱျမားက အနီေရာင္ေလဆာကို ထုတ္ေပးႏိုင္ ေပမယ့္ Rare Earth တစ္ခုျဖစ္တဲ့ Europium ဆိုရင္ အနီေရာင္ ေတာက္ေတာက္ပပကို ထုတ္ေပးႏိုင္တဲ့ သတၱဳျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္သူ႔ကို တီဗြီ ေတြမွာသုံးတယ္။ အနီေရာင္မီးသီး red LED ေနရာမွာ သုံးတာပါပဲ။

ယေန႔မွာ မေလးရွားႏိုင္ငံသား ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာဟာ လင္းနပ္စ္ (Lynas) ရဲ႕ Rare Earth ထုတ္လုပ္ေရးစက္႐ုံကို ဆန႔္က်င္ ဆႏၵျပေနၾကတယ္။ မေလးႏိုင္ငံသားေတြဟာ မေလးအစိုးရနဲ႔ ၾသစေၾတလ်ားအစိုးရတို႔ရဲ႕ Rare Earth ထုတ္လုပ္ဖို႔ သေဘာတူညီစာခ်ဳပ္ကို ဖ်က္သိမ္းဖို႔ ဆႏၵျပတာပါပဲ။ အဓိက ကေတာ့ ဒီ Rare Earth ထုတ္လုပ္မႈဟာ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ကို ထိခိုက္ေစတဲ့ အခ်က္ေၾကာင့္ပါ ပဲတဲ့။

Rare Earth ေတြကို ထုတ္လုပ္တဲ့အခါ အက္ဆစ္ေတြ အယ္ကာလီေတြ အမ်ားႀကီးသုံးရတယ္။ ေက်ာက္မီးေသြး ေတြလည္း သုံးရပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ႂကြင္းက်န္တဲ့ စြန႔္ပစ္ ပစၥည္းေတြမွာ အဏုျမဴသတၱိႂကြေနတာကို ေတြ႕ရတတ္တယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ Rare Earth ေတြနဲ႔အတူThorium လို အဏုျမဴသတၱိႂကြပစၥည္းေတြ ပါလာတတ္လို႔ပါပဲ။

၁၉၉၂ ခုႏွစ္က ဂ်ပန္ကုမၸဏီ တစ္ခုျဖစ္တဲ့ မစ္ဆူဘီရွိ ေဆးကုမၸဏီ ဟာ မေလးရွားမွာ အပိတ္ခံလိုက္ရတယ္။ အေၾကာင္းကေတာ့ စက္႐ုံတစ္ဝိုက္ ေဒသမွာေနထိုင္ တဲ့ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မ်ားဟာ သေႏၶသား ပ်က္စီးျခင္း ၊ မသန္မစြမ္းကေလးမ်ား ေမြးဖြားလာျခင္းေတြ ျဖစ္ပြားၿပီး လူအမ်ားဟာ လူကီးမီးယားလို႔ ေခၚတဲ့ ေသြးကင္ဆာ ျဖစ္မႈႏႈန္း မ်ားလာျခင္းတို႔ေၾကာင့္ပဲလို႔ဆိုတယ္။ Lynas ကေတာ့ သူတို႔ကုမၸဏီက ဒီလိုမျဖစ္ႏိုင္ဘူးလို႔ဆိုတယ္။ သူတို႔ဟာ တ႐ုတ္ ရဲ႕ Rare Earth ေတြေဈးႀကီးႀကီးနဲ႔ ေရာင္းေနတာကို ယွဥ္ၿပိဳင္ေရာင္းခ်ေဈးခ်ပစ္ဖို႔ ေဆာင္႐ြက္ေနတယ္လို႔ ဆိုတယ္။

ဒါေပမယ့္ တစ္ဖက္က သဘာဝ ပတ္ဝန္းက်င္ကို ထိခိုက္ေစ တဲ့ ဆိုးက်ိဳးေတြ ကိုလည္း သတိျပဳသင့္ ပါတယ္။ Rare Earth ျပႆနာမွာ ႏိုင္ငံေရးေတြ အမ်ားႀကီး ပါဝင္ေနတယ္။ တိုးတက္မႈ နဲ႔ ပက္သက္ၿပီး ေပးဆပ္ရတာေတြ အမ်ားႀကီး ရွိတတ္ပါတယ္။ ဒါကို ျပည္သူမ်ားႏွင့္တကြ အစိုးရေတြကလည္း သတိျပဳဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

ေရးသားသူ – ေဒါက္တာ ခင္ေမာင္ညိဳ

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

10 − four =