အေမရိကန္ သမၼတ ေဒၚနယ္ထရမ့္ မွာ စစ္တပ္ ေစလႊတ္ႏိုင္ တဲ့ အာဏာ ရွိ သလား…???

အေမရိကန္ သမၼတ ေဒၚနယ္ထရမ့္ မွာ စစ္တပ္ ေစလႊတ္ႏိုင္ တဲ့ အာဏာ ရွိ သလား…???

အေမရိကန္ႏိုင္ငံ တဝန္းမွာ ဆႏၵျပမႈေတြ ျဖစ္ေနခ်ိန္မွာ အဲဒီ မၿငိမ္မ သက္မႈ ေတြ အဆုံးသတ္ သြားေအာင္ စစ္တပ္ ကို လႊတ္လိုက္မယ္ လို႔ သမၼတ ထရမ့္က ၿခိမ္းေျခာက္ ပါ တယ္ ။

ၿမိဳ႕ေတြ နဲ႔ ျပည္နယ္ေတြ မွာ ျပႆနာ ကို ေျဖရွင္းဖို႔ ပ်က္ ကြက္ ရင္ စစ္တပ္ ကို လႊတ္လိုက္မယ္ လို႔ ထရမ့္ ေျပာတာပါ ။ ဒါေပမဲ့ တခ်ိဳ႕ ျပည္နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉး ေတြကေတာ့ သူတို႔ ရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္ မရဘဲ ထရမ့္အစိုးရ မွာ ဗဟိုအဆင့္ ျပည္ေထာင္စု တပ္ဖြဲ႕ေတြ လႊတ္ ဖို႔ အာဏာ မရွိဘူး လို႔ ေျပာ ပါတယ္။

သမၼတမွာ တပ္ျဖန႔္ႏိုင္ တဲ့ အာဏာ ရွိလား….

အတိုခ်ဳံးေျပာရရင္ ရွိပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ အေျခအေနေတြ မွာ တပ္ေတြ လႊတ္လိုက္ႏိုင္ပါတယ္။ အခု လည္း အေမရိကန္စစ္တပ္ရဲ႕ အရန္တပ္ဖြဲ႕ ျဖစ္တဲ့ အမ်ိဳးသားလုံၿခဳံေရးတပ္ဖြဲ႕ဝင္ ေထာင္ခ်ီၿပီး ဆႏၵျပပြဲေတြ ရွိတဲ့ ၿမိဳ႕ေတြကို ပို႔ထားၿပီးပါၿပီ။ အဲဒီတပ္ဖြဲ႕ဝင္ေတြဟာ အေမရိကန္ တဝန္းက ျပည္ နယ္ ၂၀ ေက်ာ္မွာ ဆႏၵျပမႈေတြကို ၿဖိဳခြဲဖို႔ လုပ္ေနပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ သူတို႔ေတြဟာ ၿမိဳ႕ေတြနဲ႔ ျပည္နယ္ေတြ ကိုယ္တိုင္က ေတာင္းဆိုလို႔ ေရာက္လာၾကသူေတြပါ။

အိမ္ျဖဴေတာ္ ႏွင္းဆီဥယ်ာဥ္မ်ာ ထရမ့္ မိန႔္ခြန္းေျပာ ဒါေပမဲ့ ၁၉ ရာစုတုန္းက ျပ႒ာန္းခဲ့တဲ့ ဥပေဒအရလည္း ျပည္နယ္ေတြရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္မလိုဘဲ ဝါရွင္တန္ ဗဟိုအစိုးရက ၾကားဝင္စြက္ဖက္ႏိုင္ပါတယ္။

ျပည္နယ္တစ္ခုမွာ တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရးကို မလုပ္ႏိုင္တဲ့ အေျခအေန ဒါမွမဟုတ္ လူထုရဲ႕ အခြင့္အေရးေတြ ထိပါး လာတဲ့ အေျခအေနလို႔ သမၼတက ယူဆခ်ိန္မွာ ျပည္နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉးေတြရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္ယူဖို႔ မလိုဘူးလို႔ ပုန္ကန္ေသာင္းက်န္းမႈ ႏွိမ္နင္းေရး အက္ဥပေဒက ခြင့္ျပဳထားပါတယ္။ ဒီဥပေဒကို ၁၈၀၇ ခုႏွစ္မွာ အတည္ျပဳခဲ့ တာပါ။ အင္ဒီးယန္းေတြရဲ႕ ျပင္းထန္တဲ့ က်ဴးေက်ာ္တိုက္ခိုက္မႈေတြကို ကာကြယ္ဖို႔ သမၼတက စစ္တပ္အရန္တပ္ကို ေခၚဖို႔ ခြင့္ျပဳခဲ့တဲ့ ဥပေဒပါ။ တစ္ဆက္တည္းမွာပဲ ျပည္တြင္းမတည္ၿငိမ္မႈေတြနဲ႔ လူထုရဲ႕ အခြင့္အေရးေတြကို ကာကြယ္ဖို႔ အေမရိကန္ စစ္တပ္ကို သုံးဖို႔ပါ ခြင့္ျပဳခဲ့ပါတယ္။

၁၈၇၈ မွာ အတည္ျပဳခဲ့တဲ့ ေနာက္ထပ္ ဥပေဒမွာေတာ့ ျပည္တြင္းမွာ စစ္တပ္ သုံးမယ္ဆိုရင္ ကြန္ဂရက္ လႊတ္ေတာ္ရဲ႕ အတည္ျပဳခ်က္ ရဖို႔ လိုပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ပုန္ကန္ေသာင္းက်န္းမႈ ႏွိမ္နင္းေရး ဥပေဒ တစ္ခုတည္းနဲ႔တင္ သမၼတက စစ္တပ္ခ်ထားဖို႔ ဥပေဒအရ အက်ဳံးဝင္တယ္လို႔ ဥေပဒ ပညာရွင္ တစ္ေယာက္က ဘီဘီစီကို ေျပာျပပါတယ္။

အခုလို အေျခအေနေတြမွာ ျပည္နယ္ေတြရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္မလိုဘဲ သမၼတက စစ္တပ္ ခ်ထားပိုင္ခြင့္ဟာ တရားဝင္တယ္လို႔ က်ယ္က်ယ္ျပန႔္ျပန႔္ လက္ခံထားၾကပါတယ္။

ဆႏၵျပမႈၿဖိဳခြဲေရး ဝတ္စုံဝတ္ဆင္ထားတဲ့ ရဲတပ္ဖြဲ႕ အဓိကက စစ္တပ္ သုံးမသုံးဆိုတာ သမၼတရဲ႕ ဆုံးျဖတ္ခ်က္ပဲ၊ ျပည္နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉးေတြက အကူအညီေတာင္းမွ လုပ္စရာ မလိုဘူးလို႔ တကၠဆက္ တကၠသိုလ္ ဥပေဒ ပါေမာကၡ ေရာဘတ္ ခ်က္စနီက ေျပာပါတယ္။

ဒီဥေပဒ အရငၠ သုံးဖူးသလား

ႏွစ္ ၃၀ ေလာက္အတြင္း ဒီဥပေဒကို မသုံးခဲ့ေပမဲ့ အရင္က ဒါကို အႀကိမ္ ဆယ္ခ်ီ သုံးဖူးတယ္လို႔ ကြန္ဂရက္ သုေတသနအဖြဲ႕ Congressional Research Service ရဲ႕ အခ်က္အလက္ေတြအရ သိရပါတယ္။ ၁၉၉၂ သမၼတ ေဂ်ာ့ခ်္ အိတ္ခ်္ ဒဘယ္လ်ဴ ဘြတ္ရွ္ လက္ထက္ ေလာ့အိန္ဂ်ယ္လိစ္ လူမ်ိဳးေရး အဓိက႐ုဏ္းမွာ ဒီဥပေဒကို ေနာက္ဆုံး သုံးခဲ့ဖူးပါတယ္။

ၿပီးေတာ့ ဒီဥပေဒကို ၁၉၅၀ နဲ႔ ၁၉၆၀ ႏွစ္ေတြမွာလည္း ေတာက္ေလွ်ာက္သုံးခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီကာလေတြမွာ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ လူ႔ အခြင့္အေရး လႈပ္ရွားမႈေတြမွာ သမၼတ သုံးဆက္ လက္ထက္မွာ သုံးခဲ့တာပါ။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ျပည္နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉးေတြက ကန႔္ကြက္ခဲ့တာေတြလည္း ရွိခဲ့ပါတယ္။

အာကန္ေဆာက လူမည္းနဲ႔ လူျဖဴကေလးေတြ အတူစာသင္တဲ့ ေက်ာင္းတစ္ခုမွာ ဆႏၵျပတာကို ထိန္းခ်ဳပ္ဖို႔အတြက္ အေမရိ ကန္တပ္ေတြ လႊတ္ဖို႔ သမၼတ ဒြိဳက္အိုက္စင္ေဟာင္ဝါ ၁၉၅၇ မွာ ဒီဥပေဒကို သုံးေတာ့ ကန႔္ကြက္တာတြနဲ႔ ႀကဳံခဲ့ပါတယ္။

၁၉၆၀ ႏွစ္ေတြ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ဒီဥပေဒ သုံးတာ နည္းလာပါတယ္။

ကက္ထရီနာ ဟာရီကိန္း မုန္တိုင္းတိုက္ခတ္အၿပီးမွာ စစ္တပ္ရဲ႕ အကူအညီကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ယူႏိုင္ဖို႔ ကြန္ဂရက္ က ၂၀၀၆ မွာ ဒီဥပေဒကို ျပင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျပည္နယ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမႉးေတြက ကန႔္ကြက္ခဲ့လို႔ ျပင္ဆင္ ခ်က္ကို ျပန္႐ုပ္သိမ္းခဲ့ရပါတယ္။

BBC Burmese